آناتومی دندان (عصب، ریشه)، انواع و شکل دندان، مشکلات دندان و درمان‌ها

شاید بتوان گفت که دندان‌ها مهم‌ترین اجزای داخلی دهان هستند. دندان‌ها نقش عمده‌ای در توانایی ما در خوردن ایفا کرده و به ما در انجام وظایف دیگر بدن نیز کمک شایانی می‌کنند. در واقع، اگر بگوییم که سلامت دندان برای سلامت دهان از اهمیت حیاتی برخوردار است، سخن گزافی نگفته‌ایم. دندان‌ها از موادی سخت که شبیه به استخوان هستند ساخته شده‌اند. داخل دندان نیز عصب‌ها و عروق خونی وجود دارند. شما برای انجام بسیاری از کارها به دندان نیاز دارید. خوردن، صحبت کردن و حتی لبخند زدن از جمله این کارها هستند. شما باید در مورد دندان‌های خود آگاهی داشته باشید و مشکلات و روش‌های درمانی را برای حفظ سلامت دندان‌های خود بشناسید. آناتومی دندان از دو قسمت تاج و ریشه تشکیل شده است.

دندان‌ها نقش مهمی در زندگی هر انسانی بازی می‌کنند در نتیجه باید به خوبی در برابر صدمات گوناگون محافظت شوند، اما بدون شناخت کامل و درست از ساختار و آناتومی دندان‌ها نمی‌توان به درستی از آن‌ها مراقبت کرد و بدون مراقبت دائمی و صحیح، مشکلات دندانی مختلفی به وجود خواهند آمد. متخصصان ما در کلینیک دکتر مرادخانی با دانش تخصصی در زمینهٔ دندان‌ها، قسمت‌های مختلف دندان، راه‌های مراقبت از دندان‌ها و روش‌های درمانی موجود برای مشکلات درمانی، آمادهٔ ارائهٔ مشاوره تخصصی به شما هستند. جهت دریافت وقت مشاوره و یا رزرو نوبت درمان می‌توانید با ما تماس بگیرید.

ساختار دندان


مینای دندان

لایه بیرونی سختی که روی تاج دندان را پوشانده است، مینا نام دارد. مینا سخت‌ترین ماده‌ای است که در بدن انسان وجود دارد.

دنتین

دنتین به سختی مینا نیست و قسمت بزرگی از دندان را شامل می‌شود و ممکن است در صورتی که توسط مینای دندان به درستی محافظت نشود دچار حساسیت شود.

پالپ

بافت نرمی است که مسئولیت خون رسانی دندان را داشته و عصب‌ها نیز از این طریق به دندان متصل می‌شوند. پالپ دندان از تاج دندان تا سر ریشه دندان ادامه می‌یابند.

سمنتوم

لایه‌ای از بافت استخوانی شکل است که روی ریشه دندان را پوشانده است. این لایه نیز به سختی مینای دندان نیست.

ساختار اطراف دندان


رباط لثه

رباط لثه از هزاران فیبر تشکیل شده که سمنتوم را به سوکت استخوان متصل می‌کند. این فیبرها لنگر دندان بوده و به استخوان فک متصل هستند و به عنوان جذب‌کننده ضربه در هنگام جویدن مواد سخت و سفت برای دندان عمل می‌کنند.

مخاط دهانی

این اصطلاح برای توصیف بافت مرطوبی که داخل دهان را پوشانده است به کار می‌رود.

لثه

بافت نرمی که اطراف دندان‌ها و استخوان را پوشانده است لثه نامیده می‌شود. لثه از استخوان و ریشه دندان‌ها محافظت کرده و یک سطح روان را برای آنها فراهم می‌کند.

استخوان

استخوان‌ها حفره‌ای برای ریشه فراهم می‌کنند که از ریشه دندان محافظت شود.

خون رسانی و عصب‌ها

هر دندان و رباط لثه یک عصب داشته و دندان‌ها نسبت به محرک‌های مختلف حساس هستند. خون رسانی نیز برای سلامت و شادابی دندان‌ها ضروری است.

تفاوت دندان شیری و دائمی


دندان‌های شیری کودک

در هنگام تولد دندان‌های در حال رشد معمولاً هنوز در لثه قرار دارند. معمولاً زمانی که یک نوزاد متولد می‌شود برخی از دندان‌های او پس از تولد رشد کرده‌اند. این دندان‌های نوزادی معمولاً ضعیف بوده و حرکت می‌کنند. به هر حال، در بیشتر نوزادان دندان‌های جلویی در سنین ۴ تا ۸ ماهگی به آرامی از لثه خارج می‌شوند. در ۱۲ تا ۱۵ ماهگی همه دندان‌های کودک از لثه خارج شده و تاج دندان‌ها قابل مشاهده می‌شوند. بیشتر کودکان تا سن ۲٫۵ تا ۳ سالگی تعداد ۲۰ دندان خواهند داشت. دندان‌های دائمی نیز در فک شروع به رشد می‌کنند. دندان‌های شیری به صورت جفتی در سمت چپ و راست دهان و در پشت و جلوی فک‌های بالا و پایین رشد می‌کنند. معمولاً ۲۰ دندان شیری در دهان کودک رشد می‌کنند.

دندان‌های دائمی

بین سنین ۲٫۵ تا ۶ سالگی، دندان‌های دائمی در فک شروع به رشد می‌کنند. اولین دندان‌های دائمی، دندان‌های آسیا هستند که در شش سالگی در پشت هر چهار دندان آسیای ثانویه کودک رشد می‌کنند و معمولاً بین سنین ۵ و ۶ سالگی درمی‌آیند. اگر دندان‌های کودکی به درستی درآمده و ردیف باشند، دندان‌های آسیای ۶ سالگی نیز معمولاً به طور مرتب درمی‌آیند. اگر دندان‌های کودک بسیار به هم نزدیک باشند دندان‌های آسیای ۶ سالگی به سمت جلو هل داده شده و جلوی دندان‌های دائمی رشد می‌کنند. به هر حال، اگر دندان‌های آسیای ۶ سالگی به طور صحیح رشد کنند و اگر فک به اندازه کافی بزرگ باشد، دندان‌های دائمی نیز به احتمال زیاد به درستی و در موقعیت درست و صحیح خود رشد می‌کنند. در سنین حدود ۸ سالگی، مینای دندان روی دندان‌های دائمی به جر دندان عقل شکل می‌گیرد. دندان‌های دائمی دو ماه پس از افتادن دندان‌های شیری درمی‌آیند. بین ۶ تا ۱۲ و ۱۴ ماهگی در حالی که فک رشد می‌کند، ۲۸ دندان دائمی نیز درمی‌آیند و جایگزین دندان‌های شیری می‌شوند. دندان‌های نیش دائمی به جای دندان‌های نیش شیری، دندان‌های ثنایا دائمی به جای دندان‌های ثنایای شیری، دندان‌های پیش آسیا یا دندان‌های دو ریشه‌ای به جای دندان‌های آسیای شیری و در نهایت هر ۳۲ دندان دائمی در می‌آیند.

انواع دندان


چهار نوع دندان در دهان وجود دارد.

دندان‌های ثنایا: در جلوی دهان سطح تیزی دارند و برای بریدن یا تکه کردن لقمه غذا به قسمت‌های کوچک به کار برده می‌شوند.

۸ دندان ثنایا هم در دندان‌های شیری و هم در دندان‌های دائمی وجود دارند.

دندان‌های نیش: در گوشه‌های قوس دهان قرار گرفته‌اند. این دندان‌ها لبه‌های تیزی برای گاز زدن دارند. وظیفه این دندان‌ها گرفتن و پاره کردن غذا و لقمه است. ۴ دندان نیش هم در دندان‌های شیری و هم در دندان‌های دائمی وجود دارند.

دندان‌های پیش آسیا: برخلاف دندان‌های ثنایا و دندان‌های نیش سطح صافی دراند. وظیفه این دندان‌ها پاره کردن و خرد کردن غذا است. ۸ دندان پیش آسیای دائمی در دهان وجود دارد.

دندان‌های آسیا بزرگ‌ترین دندان‌ها هستند. این دندان‌ها سطح صافی دارند. وظیفه دندان‌های آسیا جویدن، خرد کردن و تکه‌تکه کردن غذا است. ۸ دندان آسیا در دندان‌های شیری و ۱۲ دندان آسیا در دندان‌های دائمی وجود دارند.

مشکلات دندانی


درمان مشکلات دندان

پر کردن و ترمیم کردن دندان

برای ترمیم دندان‌هایی که دچار پوسیدگی شده یا آسیب دیده‌اند، آنها را پر کرده و از مواد ترمیم‌کننده دندان استفاده می‌کنند. اگر پوسیدگی دندان مانند سوراخ شدن دندان در عکس‌برداری به وسیله ماده رنگی و اشعه ایکس یا با استفاده از حفره فلورسنت مشخص شود، دندانپزشک ممکن است از چندین روش برای تشخیص استفاده کند.

عصب‌کشی

عصب‌کشی، برداشتن پالپ دندان است. پالپ دندان بافت کوچک و نخی شکلی است که در مرکز دندان قرار دارد. فضای باقیمانده تمیز شده، شکل داده می‌شود و پر می‌شود یا قسمت از بین رفته پایپ برداشته می‌شود.

روکش دندان

روکش دندان برای پوشاندن دندان و محافظت از قسمت آسیب‌دیده، شکسته یا ترک‌خورده دندان به کار برده می‌شوند. روکش‌های دندانی غالباً روی کل دندان را پوشانده و انتهای آنها بالای خط لثه قرار می‌گیرد. این روکش‌های از جنس پروسیلین، فلز یا مواد ترکیبی هستند.

پل دندانی

استفاده از پل دندانی روشی برای جایگزین کردن دندان‌های افتاده است. پل دندانی همچنین برای تثبیت دندان‌های مصنوعی که جایگزین یک یا چند دندان می‌شوند نیز به کار برده می‌شود.

ایمپلنت

ایمپلنت‌های دندانی مواد فلزی یا قالب‌هایی هستند که به روش‌های جراحی در استخوان فک و در زیر لثه قرار داده می‌شوند و به عنوان یک لنگر برای دندان‌های تعویض شده عمل می‌کنند.

کشیدن دندان‌ها

کشیدن دندان به معنای درآوردن دندان از سوکت آن از درون استخوان است. به دلایل متعددی دندان‌های دائمی کشیده می‌شوند که شایع‌ترین دلیل آن شکستگی یا آسیب‌دیدگی دندان به دلیل پوسیدگی شدید آن است.

سفید کردن دندان

سفید کردن دندان فرایندی است که در آن دندان‌ها با استفاده از مواد پراکساید سفید می‌شوند. این یکی از فرایندهای بسیاری مؤثر زیبایی برای رفع تغییر رنگ یا لکه‌های روی دندان است.