ارتودنسی کاموفلاژ یا جبرانی

کاموفلاژ در ارتودنسی به معنای درمان کردن نامرتبی دندان‌ها با ارتودنسی، در مواردی است که نوع اختلال فک یا دندان به نحوی است که درمان مورد نیاز آن چیزی مابین روش جراحی و غیر جراحی است. کاموفلاژ به معنای استتار است و این روش ارتودنسی بدین جهت با این نام خوانده می‌شود که در واقع ارتودنسی جبرانی جهت استتار کردن مشکلات فک و دندان است.

ارتودنسی کاموفلاژ نوعی از ارتودنسی است که ناهنجاری‌های فک را به نوعی، پنهان می‌کند و هدف آن این است که تغییراتی ایجاد کند که برخی ویژگی‌های خاص دندان‌ها و فک کمتر نمایان باشد. "ترفند" به‌کاررفته در این روش این است که دندان‌ها فراتر از حد نهایی موقعیت خود نسبت به پایه استخوانی در فک قرار بگیرند تا تأثیر قرار داشتن فک در موقعیت نامناسب، تا جای ممکن کمتر شود و این تأثیر به طور ظاهری پنهان شود.

متخصصین ما در کلینیک دندانپزشکی دکتر مرادخانی برای تمامی مشکلات مربوط به نامرتبی دندان‌ها و ناهنجاری‌های فک، روش‌های درمانی مؤثری را ارائه می‌دهند. آنها رویکردی چندجانبه در درمان مشکلات فک و دندان دارند و بنابراین جلسات مشاوره‌ی بیماران شامل ارزیابی دندان‌ها به منظور ارتودنسی یا انجام جراحی فک می‌باشد. در این کلینیک تمامی مشکلات و اختلالات فک و دندان، از پیچیده‌ترین و مشکل‌ترین اختلالات تا ساده‌ترین آنها، به طور کامل و دقیق تحت ارزیابی قرار می‌گیرند. برای مشاوره و اطلاعات بیشتر در مورد روش‌های درمانی و ساعات کار مطب می‌توانید با ما تماس حاصل فرمایید.

موارد استفاده از ارتودنسی جبرانی یا کاموفلاژ (ارتودنسی جبرانی جهت استتار کردن مشکلات فک و دندان) چیست؟


ارتودنسی جبرانی را می‌توان در سه جهت مختلف انجام داد اما در اغلب موارد در جهت قدامی-خلفی (جلو-عقب) و گاهی در جهت عرضی انجام می‌شود. این‌ها جهت‌هایی هستند که اغلب ناهماهنگی‌های اسکلتی فک در آن رخ می‌دهد. به طور کلی شرایطی که در آن کشیدن دندان و ارتودنسی کاموفلاژ انجام می‌شود عبارتند از:

  • داشتن الگوی صورت کوتاه یا متوسط
  • ناهنجاری فک‌ها از جهت قدامی-خلفی
  • شلوغی دندان‌ها به اندازه کمتر از ۴-۶m
  • داشتن ظاهر عادی در بافت‌های نرم
  • عدم و جود مشکلات اسکلتی در جهت عرضی – برای مثال تنگ بودن فک بالایی

ارتودنسی کاموفلاژ زمانی انجام می‌شود که عدم تعادل بسیار چشمگیری بین و فک وجود داشته باشد. در بهترین حالت، هدف درمان این است که با ایجاد تعادل بیشتر بین طول فک‌ها (یا سایر ناهماهنگی‌ها در جهت‌های دیگر)، اختلال فکی تا جای ممکن پنهان شود.

اگر فک بیمار دیگر در آینده رشدی نداشته باشد، ممکن است اصلاح اختلال فکی نیاز به جراحی فک داشته باشد. اگر فک‌ها در حالت متعادل نباشند و جراحی فک نیز انجام نشود، برای جبران ناهماهنگی فک‌ها لازم است موقعیت دندان‌ها تغییر داده شود.

متقاضیان مناسب برای ارتودنسی کاموفلاژ


امکان انجام ارتودنسی کاموفلاژ برای جبران مشکلات دندانی و فکی به عوامل مختلفی بستگی دارد، از جمله:

  • شدت جابه‌جایی بین فک‌ها: جابه‌جا کردن موقعیت دندان‌ها با ارتودنسی، محدودیت دارد. در مواردی که اختلال فکی بسیار شدید است، با وجود انجام درمان جبرانی بر روی دندان‌ها باز هم نیاز به انجام جراحی است. در این موارد، در صورت عدم انجام جراحی، حتی با وجود شیب‌دار کردن دندان‌ها با ارتودنسی (برای جبران جابه‌جایی فک) باز هم دندان‌ها فک بالا و پایین باهم فاصله خواهند داشت.
  • کیفیت بافت لثه و بافت‌های نرم اطراف دندان‌ها: لازم است که لثه و بافت‌های اطراف دندان‌ها از کیفیت خوبی برخوردار باشند تا با وجود حرکت دادن و جابه‌جا شدن دندان‌ها، به خوبی آن را پشتیبانی کنند و بیمار در حین انجام درمان ارتودنسی دچار تحلیل لثه یا استخوان فک نشود.
  • همکاری بیمار در حین درمان: لازم است بیمار در حین انجام درمان ارتودنسی بهداشت دهان و دندان را به خوبی رعایت کند، کش‌های لاستیکی مخصوص ارتودنسی را به درستی استفاده کند و تمامی دستورات متخصص ارتودنسی را کامل اجرا کند تا درمان موفقی داشته باشد.

در برخی موارد، نتایج به دست آمده در انتهای درمان ارتودنسی کاموفلاژ، بسیار بی‌ثبات و مستعد تغییر هستند، بنابراین بسیار مهم است که به درستی از نگه‌دارنده‌ها استفاده شود و تمامی دستورالعمل‌های لازم جهت حفظ نتایج درمان، توسط بیمار دنبال شوند.

مشکلات فکی و دندانی چه هستند؟


هدف از انجام درمان‌های ارتودنسی این است که تعادل و هماهنگی فک و دندان‌ها، با توجه به وضعیت فعلی و امکانات موجود، تا جای ممک اصلاح شده و به بهترین حالت خود نزدیک شود.

در حالت عادی، فک بالایی و پایینی به صورت عمودی کاملاً در راستای هم قرار دارند و روی یکدیگر قرار می‌گیرند و دندان‌های پیشین مقدار بسیار کمی جلوتر از این راستا قرار دارند به نحوی که دندانی پیش بالایی در جلوی دندان‌های پیش فک پایینی قرار می‌گیرد. در ادامه برخی دسته‌بندی‌های مشکلات فکی و نحوه درمان آنها با ارتودنسی کاموفلاژ ذکر شده است. متخصصین، اختلالات فکی را به سه دسته تقسیم می‌کنند:

  • اختلالات فکی کلاس I:هرچند فک بالا و پایین در موقعیت مناسبی قرار دارند اما دندان‌ها بیش‌ازحد شلوغ و نامرتب هستند و یا بین آن‌ها فاصله زیادی قرار دارد. در موارد بسیار شدید، مشکلات کراس بایت، چرخش دندان‌ها و روی هم رفتن دندان‌ها رخ می‌دهد.
  • اختلالات فکی کلاس II:دندانهای آسیاب پایینی یا دندان‌های آسیاب بالایی در موقعیت متعادلی نسبت به هم هستند اما این دندان‌ها به سمت عقب (به سمت گلو) کشیده شده‌اند و موجب شده‌اند چانه به سمت عقب برود.
  • اختلالات فکی کلاس III: دندان‌های آسیاب پایینی بسیار جلوتر از دندان‌های آسیاب بالایی قرار دارند. این حالت موجب بیرون‌زدگی فک و دندانهای پایینی می‌شود و در هنگام جویدن غذا نیز دندان‌های پایینی جلوتر از دندان‌های بالایی قرار دارند.

تفاوت اصلی بین اختلالات فکی کلاس I با اختلالات کلاس II و III احتمالاً به این خاطر است که در اختلالات کلاس I، حالت بدِ قرارگیری فک‌ها نسبت با هم، توسط مکانیسم طبیعی حرکت دندان‌ها، جبران و استتار شده است. بنابراین بسیار مهم است که تفاوت‌های بین حرکات جبرانی دندان‌ها و موقعیت قرارگیری فک‌ها نسبت به هم به درستی توسط متخصص ارتودنسی تشخیص داده شود تا بتواند درک صحیحی از کارایی عملکردی دندان‌ها و فک داشته و بهترین روش درمانی مناسب را تجویز کند. در ارتودنسی کاموفلاژ سعی می‌شود که علی رقم قرارگیری استخوان‌ها فک در موقعیت نامناسب نسبت به هم ، نحوه قرارگیری دندان‌های فک بالایی و پایینی روی هم اصلاح شود. بررسی کامل فک و دندان به منظور ارزیابی میزان سازگاری دندان‌ها با شرایط قرارگیری فک‌ها، اطلاعات بیشتری را در مورد چگونگی درمان به پزشک متخصص می‌دهد.

طبقه‌بندی انواع کاموفلاژ


ارتودنسی کاموفلاژ در ۴ دسته طبقه‌بندی می‌شود:

ارتودنسی کاموفلاژ به چهار دسته تقسیم می‌شود:

  • کاموفلاژ کلاس II
  • کاموفلاژ کلاس III
  • کاموفلاژ عدم تقارن
  • کاموفلاژ اُپن بایت اسکلتی

کاموفلاژ جراحی نیز شامل موارد زیر می‌شود:

  • جراحی چانه
  • جراحی بینی
  • جراحی بافت‌های نرم صورت
  • جراحی تنها یکی از فک‌ها در بیمارانی که هر دو فک آنها مشکل دارد.

این روش چگونه عمل می‌کند؟


با استفاده از ارتودنسی کاموفلاژ، به نوعی با تقلب یا ترفند، دندان‌ها ردیف و مرتب می‌شوند، در حالی که موقعیت فک‌ها همچنان ناهماهنگ هستند. این کار زمانی انجام می‌شود که شرایط بیمار برای انجام این درمان مناسب باشد و از سوی دیگر امکان انجام سایر درمان‌ها (جراحی فک) وجود نداشته باشد.

زمانی که فک‌ها به طور هماهنگ و متعادل رشد نمی‌کنند، دندان‌ها بت طور طبیعی دچار تغییراتی می‌شوند تا حالت نادرست فک‌ها را جبران کنند و باید در اینجا ذکر کنیم که ارتودنسی کاموفلاژ یا جبرانی نیز از همین تغییرات طبیعی تقلید می‌کند.

در اغلب موارد ابتلا به اختلالات فکی کلاس II و III، شکل قرارگیری دندان‌ها به طور طبیعی دچار تغییراتی می‌شود تا فضای ایجاد شده بین فک‌ها را جبران کند تا عملکرد دندان‌ها و جویدن غذا آسان‌تر شود.  برای مثال در مواردی که فک پایینی دچار عقب‌نشینی است و عقب‌تر از فک بالایی قرار دارد، دندانهای پیش فک بالا به سمت داخل متمایل می‌شوند، در حالی که در موارد بیرون‌زدگی فک پایین (جلو بودن فک پایین نسبت به فک بالا)، دندانهای پیش فک پایین به سمت داخل متمایل می‌شوند و دندانهای فک بالایی به سمت بیرون متمایل می‌شوند تا علی رقم عدم هماهنگی فک‌ها با هم، دندانهای فک بالا و پایین  بیشتر به هم نزدیک شوند.

بسته به شدت اختلاف بین فک بالایی و پایینی و عدم هماهنگی آنها، جابه‌جا کردن دندان‌ها در مواردی می‌تواند، موقعیت قرارگیری دندانهای فک بالایی و پایینی را به شرایط قابل قبولی برساند. اما در صورتی که اختلاف بین موقعیت فک‌ها بسیار زیاد باشد، با وجود ارتودنسی دندان‌ها نهایتاً بازهم فضایی بین دندان‌های فک بالایی و پایینی وجود خواهد داشت.

محدودیت‌ها و موارد منع استفاده از ارتودنسی کاموفلاژ


در برخی شرایط خاص امکان انجام ارتودنسی کاموفلاژ محدود می‌شود، از جمله:

  • عمودی و کشیده بودن زیاد آناتومی صورت- صفحه‌ی قرارگیری فک پایینی بسیار عقب ‌رفته و به گردن نزدیک است
  • اختلاف موقعیت قرارگیری فک‌ها از جهت قدامی-خلفی به اندازه متوسط تا شدید
  • کوچک بودن فضای فک (شلوغی دندان‌ها) به اندازه بیشتر از ۴ تا ۶ میلی‌متر
  • وجود ویژگی‌های غیرطبیعی لثه‌ها و در بافت‌های نرم اطراف دندان‌ها
  • داشتن الگوی اسکلتی عرضی

هرچند بدن به طور طبیعی سعی می‌کند که با حرکت دادن دندان‌ها، اختلال فکی را جبران کند اما جبران اختلال فکی از این طریق نیز محدودیت دارد. بنابراین ممکن است علی رقم تلاش طبیعی بدن برای جبران اختلال فکی، همچنان فاصله‌ی چشم‌گیری بین دندان‌های جلویی فک بالا و پایین وجود داشته باشد. اگر نتوان با ارتودنسی، به میزان بیشتری، اختلال فکی را جبران نمود، انجم جراحی فک (ینک به جراحی ارتودنسی) تنها راه‌حل جایگزین خواهد بود.