انواع وسایل و تجهیزات ارتودنسی(بریس،پلاک،کش، هدگیر)

به‌منظور تکمیل موفقیت‌آمیز درمان ارتودنسی، بیمار باید نهایت همکاری را با متخصص ارتودنسی خود داشته باشد. دندان‌ها و فک تنها در صورتی به‌طرف محل مناسب خود حرکت می‌کنند که فرد از کش (نوارهای لاستیکی)، هدگیر و دیگر وسایل ارتودنسی تجویز شده به درستی استفاده کند. تجهیزات خاصی از جمله فاصله دهنده‌ها، نگهدارنده‌ها، وسیع کننده‌ی کام و قالب‌های دندانی برای کمک به ارتودنسی لازم‌ هستند. برخی از این تجهیزات مثل فاصله دهنده‌ها و وسیع کننده‌های کام قبل از ارتودنسی دندان‌ها مورد استفاده قرار گرفته درحالی‌که دیگر تجهیزات از جمله نگهدارنده‌ها پس از ارتودنسی دندان‌ها به کار می‌روند. در زیر به اطلاعات مورد نیاز درباره‌ی تجهیزات ارتودنسی اشاره می‌کنیم.

می‌توان با استفاده از ابزارهای متحرک و ثابت متعددی، دندان‌ها را ارتودنسی کرد. زمانی که به متخصصین ما در کلینیک دندانپزشکی دکتر مرادخانی مراجعه می‌کنید، آن‌ها کل روند درمان را برای شما توضیح داده و بسته به معاینات و عکس‌برداری‌های انجام شده به شما می‌گویند که کدام یک از تجهیزات و ابزار ارتودنسی برای شما لازم خواهند بود. وضعیت هرکسی متفاوت بوده و در نتیجه ممکن است شما به برخی از تجهیزات نیاز داشته باشید که دیگران به آن‌ها نیازی ندارند. برای اطلاعات بیشتر و یا رزرو نوبت می‌توانید با ما تماس حاصل نمایید.

بریس


بریس رایج‌ترین نوع درمان ارتودنسی است چرا که می‌توان با استفاده از آن، به درمان افرادی در هر رده‌ی سنی و با هر مشکلی پرداخت. این روش برای کودکان ، نوجوانان و بزرگسالان مناسب است. بریس با کمک براکت، کش و سیم‌های مخصوص به دندان‌ها متصل شده و آن‌ها را با وارد کردن نیروی خاصی، به‌طرف محل مناسب حرکت می‌دهد. این وسایل به شکل فلزی، پلاستیکی و سرامیکی ساخته می‌شوند. ارتودنسی ثابت تنها قابل انجام توسط متخصص ارتودنسی است. در مورد مشکلات بسیار شدید، می‌توان بریس را همراه با جراحی فک و صورت استفاده کرد.

کش یا بند لاستیکی ارتودنسی


استفاده از کش و بندهای لاستیکی، راه اصلی ارتودنسی برای اصلاح موقعیت فک شماست. بریس‌ها می‌توانند دندان‌های شما را ردیف کنند، ولی بدون استفاده از کش‌های لاستیکی نمی‌توانند مشکلات مربوط به فک را اصلاح کنند. در طول چند روز اول استفاده از این وسایل، احساس ناراحتی خواهید داشت ولی در صورت استفاده‌ی درست از کش ارتودنسی، این ناراحتی‌ها از بین خواهند رفت.

جدا کننده یا فاصله دهنده


فاصله دهنده به واشرهای لاستیکی گفته می‌شود که در بین دندان‌ها قرار داده می‌شوند تا بتوان در مراجعه‌ی بعدی برای ارتودنسی، کش‌های ارتودنسی را نصب نمود. جداکننده‌ها قبل از قرار دادن کش‌ها برداشته می‌شوند. به هنگام استفاده از جدا کننده‌ها، ممکن است در خوردن غذاهای چسبناک و استفاده از خلال و نخ دندان دچار مشکل شوید.

هدگیر معکوس


هدگیر برای درمان افرادی استفاده می‌شود که به آندربایت (جلوتر بودن دندان‌های تحتانی از دندان‌های فوقانی) مبتلا هستند. هدگیر به‌ آرامی فک و دندان‌های فوقانی شما را می‌کشد و آن‌ها را به سمت جلو حرکت می‌دهد. می‌توان هدگیر معکوس را به همراه دیگر تجهیزات از قبیل گسترش‌دهنده و یا بریس مورد استفاده قرار داد.

توین بلاک


این تجهیزات برای اصلاح اوربایت به کار رفته و می‌توانند فک تحتانی را تحریک به رشد رو به جلو کنند. این وسیله دارای دو تکه‌ی متحرک بلاکی شکل بوده که مانند پازل بر روی یکدیگر جفت می‌شوند. این وسیله باید به‌صورت تمام‌وقت مورد استفاده قرار گیرد تا عضلات فک تحتانی بازآموزی شده و فک را در موقعیت جدید نگه دارند. این تجهیزات معمولاً برای کودکان کم سن و سال‌تر و در حال رشد به کار رفته و مدت‌زمان استفاده از آن بین ۶ تا ۹ ماه می‌باشد.

وسیع کننده کام


این وسیله فک فوقانی شما را با واردکردن فشار ملایم بر روی دندان‌های آسیا گسترش می‌دهد (آن را پهن می‌کند). با دورتر شدن دو طرف فک فوقانی از هم ممکن است در بین دندان‌های پیشین شما در فک فوقانی فاصله‌ای ایجاد شود که طبیعی است. متخصص ارتودنسی به شما آموزش می‌دهد که چگونه و در چه مواقعی گسترش‌دهنده‌ و وسیع کننده درون دهان خود را حرکت دهید. پس از رسیدن به اندازه‌ی مورد نظر در فک، این وسیله به مدت چند ماه دیگر در دهان شما باقی خواهد ماند تا از بازگشت فک به حالت قبلی جلوگیری شود.

نگهدارنده‌ها


نگهدارنده یا ریتینر وسیله‌ای است که پس از برداشتن بریس به شما کمک می‌کند تا دندان‌ها در موقعیت جدید خود حفظ شوند. نگهدارنده‌ها در دو نوع ثابت و متحرک وجود دارند. استفاده از نگهدارنده بهترین راه برای حفظ لبخند زیبا و سالمی است که برای به دست آوردن آن تلاش کرده‌اید. در صورتی‌که دندان‌ها با این وسایل نگه داشته نشوند، حرکت خواهند کرد که به این مشکل، برگشت ارتودنسی گفته می‌شود. ما به شما چگونگی مراقبت از ریتینر و مدت‌زمان استفاده از آن را آموزش می‌دهیم.

نگهدارنده‌های ثابت دارای سیم‌هایی است که به پشت دندان‌های تحتانی چسبانده (سیمان) شده‌اند. می‌توان نگهدارنده‌های ثابت را در هر زمان با نگهدارنده‌های متحرک جایگزین کرد به‌خصوص اگر تجمع پلاک به یک مشکل تبدیل شده و دندانپزشک نگران بهداشت دهان و دندان شما باشد.

موقعیت دهنده‌ها یا پوزیشنر


موقعیت دهنده‌ها آخرین حرکات مورد نیاز در درمان ارتودنسی را تکمیل می‌کنند. در صورت همکاری کامل، تنها لازم است تا این موقعیت دهنده‌ها به مدت ۴ تا ۸ هفته بر روی دندان‌های شما قرار گیرند.

محافظ دهان


محافظ دهان از جنس پلاستیک ساخته شده و معمولاً به هنگام ورزش کردن و به‌خصوص ورزش‌های تماسی مورد استفاده قرار می‌گیرد. محافظ یا گارد دندان می‌تواند از دندان‌ها، لثه‌ها و وسایل ارتودنسی مانند بریس در مقابل آسیب‌های فیزیکی محافظت کرده و همچنین مفصل گیجگاهی فکی را حمایت کرده و از ایجاد آسیب در مفصل جلوگیری کند.

بایت پلیت


بایت پلیت یک وسیله‌ی کوچک آکریلیک و دارای قلاب‌های فلزی است که به سطح داخلی کام دهان متصل می‌شود. به‌طورکلی از بایت پلیت در ابتدای برنامه‌ی درمانی و برای رفع عقب رفتگی زیاد فک تحتانی استفاده می‌شود. استفاده از این وسیله در ابتدا ممکن است بسیار ناراحت‌کننده و عجیب باشد.

به هنگام استفاده از این وسیله، دندان‌های پشتی شما به یکدیگر نرسیده و در نتیجه باید برای جویدن غذا از دندان‌های پیشین خود کمک بگیرید. صحبت کردن و بلعیدن غذاها نیز در طول چند روز برای شما آسان‌تر خواهد شد. جویدن غذا به هنگام استفاده از این وسیله، در ابتدا سخت خواهد بود ولی در صورت رعایت نکات گفته شده توسط متخصص ارتودنسی، می‌توانید کارایی خود را با سرعت بیشتری بالا ببرید. بایت پلیت باید به‌صورت ۲۴ ساعته مورد استفاده قرار گرفته و تنها به‌ منظور تمیز کردن از دهان خارج شود.

هربست


فنر هربست می‌تواند رشد فک در نوجوانان را تحریک کرده و به از بین بردن اورجت (جلو بودن دندان‌های پیشین فوقانی از روی دندان‌های پیشین تحتانی) کمک کند. این تجهیزات یک نیروی معکوس را بر روی دندان‌های فوقانی وارد می‌کنند و دندان‌های تحتانی را به‌طرف جلو حرکت می‌دهند تا نحوه‌ی برخورد دندان‌ها با یکدیگر بهتر شود. با استفاده از فنر هربست دیگر نیازی به استفاده از هد گیر نبوده و احتمالاً نیاز به انجام جراحی فک نیز برطرف می‌شود. مدت ‌زمان استفاده از ابزار هربست متغیر بوده و به سطح اصلاحات مورد نیاز برای هر موقعیت خاص بستگی خواهد داشت.

قوس نگهدارنده (نگهدارنده‌ی فاصله)


قوس نگهدارنده یکی از تجهیزات ثابت و کوچک ارتودنسی است که به دندان‌های آسیا قلاب شده و دارای میله‌ای است که در پشت دندان‌ها قرار می‌گیرد. در برخی از موارد این تجهیزات زمانی مورد استفاده قرار می‌گیرند که یک دندان شیری افتاده و جای آن خالی است و یا یکی از دندان‌ها زودتر از موعد کشیده شده است (به‌منظور ایجاد فضا برای دندان‌های دائمی) و یا از یک دستگاه گسترش‌دهنده در دهان استفاده شده است. قوس نگهدارنده معمولاً تا زمانی که همه یا تقریباً همه‌ی دندان‌های دائمی ظاهر شوند در دهان فرد باقی‌مانده که برای اکثر افراد تا سن ۱۲ الی ۱۳ سالگی است.

ابزار کریر کلاس دو (ابزار حامل)


فاصله دهنده‌ی کریر کلاس ۲ یکی از ابزار ارتودنسی است که به هنگام رشد نامناسب دندان‌های دائمی، بدون نیاز به کشیدن آن‌ها به اصلاح مشکلات موجود کمک می‌کند. فاصله دهنده‌ی کریر کلاس ۲ با داشتن اثری مشابه هدگیر، دندان‌های فوقانی را به عقب حرکت می‌دهد تا قبل از استفاده از بریس، موقعیت دندان‌ها تا حدی اصلاح شود. البته این ابزار مانند هدگیر بزرگ نیستند.

ابزار ویلیامز


گسترش‌دهنده‌ی ویلیامز یکی از ابزار ثابت ارتودنسی است که به‌منظور گسترش و پهن کردن فک تحتانی در زمانی که دندان‌های شیری هنوز وجود دارند مورد استفاده قرار می‌گیرد. زمانی که این وسیله فک تحتانی را گسترش می‌دهد، فرصتی برای اصلاح مشکلات مربوط به نامرتبی دندان‌ها ایجاد می‌شود. پس از استفاده از این وسیله، یک نگهدارنده‌ی ثابت (نگهدارنده‌ی فاصله) تا زمانی که تمام دندان‌های شیری بیفتند مورد استفاده قرار می‌گیرد. استفاده از گسترش‌دهنده‌ی ویلیامز در زمان درست می‌تواند اصلاحات ایجاد شده توسط بریس (مرحله‌ی ۲) را تثبیت کرده و پیچیدگی‌های احتمالی را کاهش دهد. این کار همچنین احتمال نیاز به کشیدن دندان‌های دائمی را کاهش می‌دهد.