بهترین دهان‌شویه چیست؟خواص‌انواع دهان‌شویه فلوراید و کلرهگزیدین

درحالی‌که استفاده از دهان‌ شویه (كه محلول شستشوی دهان نیز نامیده می‌شود) جایگزینی برای مسواك زدن و نخ دندان نمی‌باشد، اما می‌تواند اقدامی مفید در راستای بهداشت دهان و دندان در برخی از افراد به شمار رود. همانند تمیزکننده‌های داخل دهانی، دهان‌شویه امكان دستیابی به نواحی‌ای كه دسترسی به آن‌ها توسط مسواك مشكل می‌باشد، را فراهم می‌آورد.

شستشوی ساده به رفع پلاك و باقی‌مانده مواد غذایی از دندان‌های شما كمك می‌کند. این کار را می‌توان با استفاده از دهان‌شویه انجام داد، اما حتی شستشو با آب ساده نیز پس از مصرف غذاها و تنقلات مفید است. متخصصین ما در دندانپزشکی دكتر مرادخانی استفاده از دهان‌شویه پیش از مسواك زدن و نیز پس از مسواك زدن و نخ دندان را توصیه می‌کنند. برای مشاوره با متخصصین ما در كلینیك دندانپزشکی دکتر مرادخانی درباره انواع دهان‌ شویه و شیوه‌های استفاده از آن و یا رزرو نوبت می‌توانید با ما تماس حاصل فرمایید.

چرا ما به دهان‌شویه نیاز داریم؟


  • یک دهان‌شویه حاوی فلوراید به کاهش پوسیدگی دندان و بیماری لثه كمك می‌کند.
  • استفاده از دهان‌شویه به‌طورکلی، حتی اگر حاوی فلوراید نباشد، می‌تواند به کاهش بیماری لثه کمک کند.
  • دهان‌شویه می‌تواند موجب ایجاد احساس تازگی و خوشبو شدن دهان لینك به بوی بد دهان شود.
  • دهان‌شویه می‌تواند كمیت و كیفیت پلاك دندان و/ یا باكتری را در دهان شما كاهش دهد.

كاربردهای دهان‌شویه


برخی از مشكلاتی كه دهان‌شویه برای رفع آن‌ها طراحی‌شده، عبارت‌اند از:

بوی بد دهان

ترکیبات گوگرد ناپایدار از عوامل مهم دخیل در ایجاد بوی بدن دهان یا نفس بدبو هستند. این تركیبات دارای منشأ مختلف می‌باشند (ازجمله تجزیه مواد غذایی، پلاک دندان و باکتری‌های مرتبط با بیماری‌های دهان). دهان‌ شویه‌های بهداشتی, آرایشی می‌توانند به‌طور موقت بوی بد دهان را رفع كرده و بویی مطبوع ایجاد كنند، اما باکتری‌ها یا تركیبات گوگرد ناپایدار را موردحمله قرار نمی‌دهند. دهان‌ شویه‌های حاوی عوامل درمانی مانند ضد میکروب‌ها می‌توانند در كنترل طولانی‌مدت بوی بد دهان مؤثر باشند. ضد میکروب‌های موجود در تركیبات دهان‌ شویه عبارت‌اند از: کلرهگزیدین، دی‌اکسید کلر، استیل پریدینیوم کلرید، و روغن‌های ضروری (اکالیپتول، منول، تیمول و متیل سالیسیلات). سایر عوامل به‌کاررفته در دهان‌ شویه‌ها برای ممانعت از تركیبات عامل بوی بد عبارت‌اند از نمک‌های روی، کتون، ترپن و یونون. اگرچه ترکیب کلرهگزیدین، استیل پریدینیوم کلرید به همراه لاکتات روی به‌طور قابل‌توجهی موجب کاهش بوی بد دهان می‌شوند، اما ممکن است در ایجاد لك بر روی دندان نیز مشاركت داشته باشند.

پلاک دندان و التهاب لثه

تركیبات ضد میکروبی مانند استیل پریدینیوم، کلرهگزیدین و روغن‌های ضروری موجود در دهان‌ شویه‌ها، زمانی كه به‌طور روزانه با مسواك زدن و نخ دندان همراه شوند، موجب كاهش پلاك و التهاب لثه می‌شوند. درحالی‌که برخی مطالعات نشان داده‌اند که کلرهگزیدین در مقایسه با روغن‌های ضروری به كنترل بهتر پلاك دندان منجر می‌شود، اما هیچ تفاوتی در ارتباط با كنترل التهاب لثه مشاهده نشد. استیل پریدینیوم و کلرهگزیدین ممکن است موجب ایجاد لکه‌های قهوه‌ای بر روی دندان‌ها و یا زبان شوند.

پوسیدگی دندان

یون‌های فلوراید که موجب مینرالیزه شدن مجدد (اضافه شدن مجدد فلوراید به سطح مینای دندان) دندان می‌شوند ممکن است در دهان‌ شویه‌های خاص یافت شوند. یک مرور نظام‌مند کاکرین نشان داد که استفاده منظم از دهان‌ شویه فلوراید موجب کاهش پوسیدگی دندان در کودکان، صرف‌نظر از استفاده از منابع دیگر فلوراید (به‌عنوان‌مثال آب دارای فلوراید یا خمیردندان حاوی فلوراید) می‌شود.

تسکین درد موضعی

دهان‌ شویه‌هایی که موجب تسكین دندان‌درد می‌شوند، اغلب حاوی بیحسی‌های موضعی مانند لیدوکائین، بنزوکائین، بوتامین، تتراکائین هیدروکلراید، دی کولونین هیدروکلراید یا فنول هستند. علاوه بر این، هیالورونات سدیم، پلی وینیل پریرولیدین و اسید گلیسیروهتینیک ممکن است در تسكین درد ناشی از ضایعات دهانی مانند زخم‌های آفتی مفید باشند.

سفید کردن

دهان‌شویه‌هایی كه پراکسید های کاربامید یا پراکسید هیدروژن یكی از تركیبات فعال آن‌ها باشد، ممکن است در کاهش لکه دندان دخیل باشند. محصولات بر پایه پراکسید کربامید به‌طورمعمول حاوی ۱۰ درصد پراکسید کربامید بوده و ممکن است توسط دندان‌پزشکان برای استفاده در منزل تجویز شوند. دهان‌ شویه‌هایی كه ادعای سفید كردن دندان‌ها را دارند نیز ممكن است حاوی ۱٫۵ تا ۲ درصد پراکسید هیدروژن باشد. یک مطالعه نشان داد كه ۱۲ هفته استفاده از دهان‌ شویه حاوی پراکسید هیدروژن در چنین غلظتی، تغییر رنگی مشابه با ۲ هفته استفاده از ژل سفیدکننده پراكسید كربومید ۱۰ درصد را ایجاد می‌کند.

زروستومیا (خشكی دهان)

خشكی دهان كاهش میزان بزاق در غشاهای مخاطی دهان است. ازآنجاکه فقدان بزاق خطر پوسیدگی را افزایش می‌دهد، یك دهان‌شویه حاوی فلوراید ممکن است در مدیریت این مشكل مفید باشد. اما، ازآنجایی‌که الکل می‌تواند خشک شود، بهتر است استفاده از دهان‌ شویه بدون الکل توصیه شود. دهان‌ شویه‌های حاوی آنزیم‌ها، مشتقات سلولز و یا موزیسین‌های (مایع مخاطی) حیوانی می‌تواند عملكردی شبیه به بزاق داشته و در تسكین علائم مرتبط با خشكی دهان مؤثر باشند.

سرطان دندان

مصرف الکل و دخانیات از عوامل خطر شناخته‌شده در ایجاد سرطان‌های سر و گردن هستند. حال این سؤال مطرح می‌گردد كه آیا استفاده از دهان‌شویه حاوی الکل موجب افزایش خطر ابتلا به این سرطان‌ها می‌شود. یک بررسی نظام‌مند و متا آنالیز ارتباطی بین استفاده از دهان‌شویه و سرطان دندان، استفاده از دهان‌ شویه حاوی الكل و سرطان دندان، یا واکنش دوز دهان‌ شویه و سرطان دندان را آشکار نساخت.

انواع دهان‌شویه


به‌طورکلی، دو نوع دهان‌شویه وجود دارد: بهداشتی, آرایشی و درمانی. دهان‌ شویه بهداشتی, آرایشی ممكن است به‌طور موقت موجب كنترل بوی بد دهان و ایجاد بوی مطبوع گردد، اما هیچ كاربرد شیمیایی یا بیولوژیكی فراتر از این تأثیرات موقت را دارا نمی‌باشد. به‌عنوان‌مثال، اگر یک محصول قادر به كشتن باکتری‌های مرتبط با بوی بد دهان نباشد، پس صرفاً دارای مزیت بهداشتی, آرایشی است. در مقابل، دهان‌شویه درمانی حاوی مواد فعال است كه در كنترل یا كاهش مشكلاتی چون بوی بد دهان، التهاب لثه، پلاك دندان، و پوسیدگی دندان مؤثر می‌باشد تركیبات فعال که ممکن است در دهان‌شویه‌های درمانی استفاده شوند عبارت‌اند از:

  • استیل پریدینیوم کلرید
  • کلرهگزیدین
  • روغن‌های ضروری
  • فلوراید
  • پراکسید

استیل پریدینیوم کلرید ممكن است برای تشدید تأثیركاهش بوی بد دهان افزوده شود. کلرهگزیدین و روغن‌های ضروری برای کنترل پلاک دندان و التهاب لثه استفاده می‌شوند. فلوراید یک عامل مؤثر در کمک به جلوگیری از پوسیدگی دندان است. پراکسید در دهان‌شویه‌های سفیدكننده موجود است. دهان‌شویه درمانی در هر دو صورت بدون نسخه و تجویزی بسته به فرمولاسیون آن موجود می‌باشد. به‌عنوان‌مثال، دهان‌شویه‌های حاوی روغن‌های ضروری در فروشگاه‌ها موجود است، درحالی‌که دهان‌ شویه‌های حاوی کلرهگزیدین تنها با نسخه پزشك قابل‌دسترسی می‌باشند. در کل، انتخاب بهترین دهانشویه بستگی به نیاز شما دارد.

نحوه استفاده از دهان‌شویه


دهان‌ شویه حاوی فلوراید را نباید پس از استفاده با آب رقیق كرد. رقیق كردن این محصول با آب، موجب می‌شود كه از ورود بخشی از فلوراید به دندان‌ها ممانعت شود. بنابراین، من معمولاً به بیماران توصیه می‌کنم كه دهان خود را به‌طور کامل تمیز كنند و سپس، در انتها از دهان شستشو استفاده کرده، آن را بیرون بریزند، و به خواب بروند یا خانه را ترک کنند. دهان‌شویه به بیماران دارای شاخص پوسیدگی بالا كمك می‌کند, دهان‌شویه حاوی فلوراید برای این افراد مناسب است. مزیت فلوراید این است که با پلاک باکتری مبارزه می‌کند و همچنین فلوراید را به سطوح دندان‌ها بازمی‌گرداند تا با حساسیت و پوسیدگی دندان‌ها مبارزه کند. این پرسش که آیا دهان‌شویه باید قبل یا بعد از مسواك زدن استفاده شود، به ترجیح شخصی بستگی دارد؛ بااین‌حال، تولیدکنندگان ممكن است به‌منظور به حداکثر رساندن مزیت محصولات مراقبت از دهان و دندان دستورالعمل خاص استفاده ، بسته به تركیبات موجود در آن‌ها را توصیه کنند. به‌عنوان‌مثال، برخی از تركیبات خمیردندان (مانند هیدروکسید کلسیم یا هیدروکسید آلومینیوم) می‌توانند با یون‌های فلوراید تركیب شوند و اثربخشی دهان‌شویه را کاهش دهند. بنابراین، در صورت وجود این ترکیبات شستشوی كامل با آب پس از مسواك زدن و پیش از استفاده از دهان‌ شویه ممکن است توصیه شود.