بی حس کردن دندان در کودکان و در بارداری

کودکان باید در زمان مراجعه به مطب دندان پزشک احساس راحتی داشته باشند. بی حسی موضعی نقش مهمی برای کنترل درد و ناراحتی در طول درمان دندان پزشکی دارد.حتی با استفاده از بی حسی در ارتودنسی سریع میتوان دندان های کودک خود را به راحتی مرتب کنید. بی حس کردن دندان در کودکان در زمانی که از تکنیک مناسب و متخصص ارتودنسی کارآزموده برای آن استفاده شود، امن و بی خطر است. علاوه بر این کودک در زمان استفاده از آن هوشیار باقی خواهد ماند. در صورتی که تزریق آمپول به منظور بی حسی موضعی در بارداری استفاده شود، حتما باید وضعیت خود را برای دندانپزشک شرح دهید و با دکتر زنان نیز مشورت کنید.

داروی بی حسی موضعی پر کاربرد ترین دارو در دندانپزشکی است. بی حسی موضعی می تواند در سیگنال های صادر شده از اعصاب اختلال ایجاد کند. به این ترتیب داروی بی حسی از تولید و ارسال سیگنال های عصبی جلوگیری می نماید. هنگام استفاده از داروی بی حسی در دندانپزشکی کودکان  و زنان باردار باید دوز داروی استفاده شده کاهش پیدا کند. دندانپزشکانی که از داروی بی حسی برای کودکان استفاده می کنند باید آموزش کافی دیده باشند و برای مدیریت واکنش های جدی احتمالی نسبت به بی حسی آماده باشند. عوارض احتمالی در این حالت می تواند شامل تشنج و مشکلات تنفسی باشد. لیدوکائین پر کاربرد ترین دارویی است که برای بی حسی موضعی استفاده می شود. بی حس کردن دندان و انجام ارتودنسی در بارداری باید با مشورت پزشک زنان و زایمان و صلاحدید دندانپزشک صورت گیرد. استفاده از اسپری و قطره بی حسی فقط با تجویز دندانپزشک در کودکان استفاده می شود.

انواع

17

داروهای بی حسی موضعی که برای بی حس کردن دندان مورد استفاده قرار می گیرد به دو گروه طبقه بندی می شوند:

  • آمیدی
  • استری

این اسامی از نوع ارتباط شیمیایی بین مولکول های این داروها گرفته شده است. اکثریت داروهای بی حسی موضعی امروزی همچون لیدوکائین از تری آمین ها گرفته می شوند. علاوه بر این همه داروهای بی حسی آمفی پاتیک هستند. این موضوع به این معنی است که این داروها دارای هر دوی ویژگی های لیپوفیلیک و هیدروفیلیک هستند که معمولاً در نقطه مقابل هم هستند. لیپوفیلیک انتهای مولکولی است که لیپیدها را جذب می کند، و هیدروفیلیک انتهای مولکولی است که آب را جذب می کند. این داروها برای بی حس کردن دندان کودکان و در بارداری نیز استفاده می شود، البته در دوز کمتر.

داروی تسکین

داروهای تسکین دهنده برای دندان درد در بارداری می تواند به بیمار حالت خواب آلودگی بدهد و نگرانی بیمار را کاهش دهد. اگر شما باردار هستید، لازم است از داروی نیتروز اکسید به خصوص در سه ماهه اول دوره بارداری برای بی حس کردن دندان در بارداری، دوری کنید. در صورت لزوم بسیاری از انتخاب های دیگر وجود دارد که شما می توانید برای کاهش اضطراب و نگرانی خود در هنگام درمان دندان بهره گیرید. برای مثال در این زمینه می توان از گوش کردن به موسیقی و طب سوزنی نام برد. شما نباید در این رابطه از دیازپام یا سایر داروهای مشابه در صورت بارداری یا مشکوک بودن به بارداری استفاده کنید. برای بی حس کردن دندان کودکان این داروها استفاده نمی شود.

بیهوشی عمومی

بیهوشی عمومی باعث می شود شما بطور کامل هوشیاری خود را از دست بدهید. تاثیر بیهوشی عمومی بر شما و جنین با توجه به شرایط مختلف متفاوت می باشد. در اکثر موارد، از این روش برای بی حس کردن دندان در باردای استفاده نمی شود. بنابراین لازم است در صورتی که شما باردار هستید یا مشکوک به بارداری می باشید، با دندانپزشک یا جراح دهان خود در این رابطه صحبت کنید. برای بی حس کردن دندان در کودکان از این روش جز در مواردی که دندانپزشک تشخیص دهد، استفاده نمی شود.

عملکرد

18

داروی بی حسی مسیر انتقال سیگنال بین منبع درد یا محرک و مغز را مسدود می کند. وظیفه عصب انتقال پیام ها از یک عضو بدن به عضو دیگر است. این پیام ها به شکل سیگنال های الکتریکی است که به آن پتانسیل عمل گفته می شود. داروهای بی حسی در عملکرد یک دروازه خاص به نام کانال سدیم اختلال ایجاد می کنند. هنگامی که کانال سدیم عصب مسدود می شود، امکان انتقال سیگنال های عصبی دیگر وجود نخواهد داشت. تنها محلی که مولکول های داروی بی حسی موضعی به پوسته عصب دسترسی دارند در محل گره های رانویه است که در این محل کانال های سدیم به وفور وجود دارد. قطع کردن سیگنال یک عصب در یک بافت عصبی (عصب دندان) زمانی اتفاق می افتد که دیولاریزاسیون عصب (سیگنال عصب) در سه گره متوالی رانویه به طول تقریبی ۸ تا ۱۰ میلیمتر قطع می شود. تنگ کننده رگ (که رگ های خونی را منقبض می کند) معمولاً به داروی بی حسی موضعی برای به افزایش مدت بی حسی اضافه می شود. تنگ کننده رگ همچون اپینفرین فرآیند از بین رفتن بی حسی از عصب مجاور را آهسته می کند.

بی حس نشدن دندان

تکنیک تزریق ناقص رایج ترین علت ایجاد مشکل در هنگام استفاده از داروی بی حسی است. یکی از دلایل دیگری که باعث می شود داروی بی حسی به خوبی عمل نکند و علت بی حس نشدن دندان می تواند باشد، تزریق دارو در یک محیط اسیدی همچون ناحیه دچار التهاب یا آبسه است. به همین خاطر لازم است ابتدا عفونت دندان کودکان با استفاده از آنتی بیوتیک ها کنترل شود و سپس از داروی بی حسی برای کودکان استفاده شود. به هر حال در صورتی که تمام شرایط دیگر یکسان باشد، مهمترین عامل تعیین کننده منحصر به فرد در تاثیرگذاری داروی بی حسی محلول لیپید است. در صورت وجود آبسه و عفونت در بارداری باید سریعا پزشک خود را در جریان بگذارید.

نحوه و روش

برای مدیریت تاثیر داروی بی حسی لازم است دندان پزشک با شیوه عملکرد اعصاب دندان آشنا باشد. در این مرحله لازم است دندانپزشک کمترین دوز لازم را برای بی حس کردن دندان کودکان و همچنین برای بی حس کردن دندان در بارداری انتخاب کند. حداکثر مقدار مجاز تزریق لیدوکائین در کودکان برابر با ۴٫۵ میلی گرم بر کیلو گرم برای هر بار تزریق آمپول بی حسی دندان است. علاوه بر این لازم است دوز داروی بی حسی در هنگام بی حس شدن دندان کودکان کاهش پیدا کند. هنگامی که کمان آرواره بی حس شد، دندانپزشک باید به خاطر داشته باشد که ریشه میانی اولین دندان آسیاب دائمی از طریق فیبر به شاخه عصبی میانی بالای خود متصل است، در حالی که ریشه های دیگر به شاخه عصبی آلوئولار در بخش انتهای دهان متصل می باشد. این موضوع به معنی این است که برای بی حس کردن این دندان حداقل به دو تزریق آمپول بی حسی دندان نیاز است.

دندان آسیاب دوم در آرواره به هر دوی عصب میانی عقب و جلو و شاخه عصبی میانی جلو متصل است. دندانپزشکان باید به خاطر داشته باشند که عصب های بزرگتر دارای فیبرهای عصبی فرعی هستند که به ریشه های پالاتال دندان های آسیاب شیری و دائمی بالای فک متصل هستند. در قوس فکی، تنها راه برای اطمینان از بی حسی پالپ تزریق داروی بی حسی برای مسدود کردن عصب آلوئولار تحتانی است. به هر حال، برای بی حس کردن دندان های دائمی جلوی دهان می توان با استفاده از تزریق های بی حسی موضعی که شاخه عصب دندان های جلو را بی حس می کند، استفاده کرد.

عوارض

هنگامی که از داروی بی حسی موضعی به نحو درست استفاده شود، بی حس کردن دندان کودکان بی خطر و ایمن می باشد. از دهه ۱۹۶۰ میلادی، دندانپزشکان شروع به استفاده از سرنگ بی حسی کردند که در آن مقدار کمی از هارپون (Harpoon) وجود داشت، که مواد اولیه بی حسی است. این تکنیک امکان خارج کردن خون از رگ خونی را برای دندان پزشک فراهم می کند و به این ترتیب می توان مشاهده کرد که سوزن به صورت نادرست قبل از تزریق ماده بی حسی وارد یک رگ خونی نشود. در ارتباط با استفاده از مواد بی حسی یک حاشیه ایمنی کم، بین دوز داروی موثر و یا دوز داروی مخرب به صورت سم وجود دارد. دوز کشنده داروی بی حسی فقط سه برابر دوز موثر آن است. بوپيواکايين (مارکائین) یک مواد بی حسی موضعی آمیدی است که احتمال واکنش خطرناک به آن زیاد است و نباید برای بی حس کردن دندان کودکان استفاده شود. تاثیر موضعی این ماده بی حسی می تواند تا ۲۴ ساعت نیز باشد.

لیدوکائین در مقایسه با سایر مواد بی حسی کمتر سمی است، زیرا ارتباط متقابل آن با کانال سدیم به صورت «ورود سریع- خروج سریع» است، در حالی که مواد بی حسی دیگر همچون بوپیواکایین «ورود سریع – خروج آهسته» دارند. مصرف دوز بیش از حد بوپیواکایین به سختی درمان می شود، زیرا تجمع پلاسما که باعث تشنج می شود، به وضعیتی که باعث ایست قلبی می شود نزدیک است. بنابراین در این رابطه شواهدی در دسترس نیست که نشان دهد احتمال وقوع حمله قلبی وجود دارد، با این حال استفاده از این مواد برای بی حس کردن دندان در بارداری و بی حس کردن دندان کودکان استفاده نمی شود. هنگامی که از مواد بی حسی برای کشیدن دندان، پر کردن و یا عصب کشی دندان کودکان استفاده می شود، دوز داروی بی حسی باید برای کاهش خطر تاثیر سمی ماده و عوارض مربوط به آن کاهش پیدا کند. در نهایت، در هنگام استفاده از داروی بی حسی برای یک نوزاد، تکرار دوز یک ماده بی حسی موضعی آمیدی همچون لیدوکائین می تواند نوزاد را در معرض ریسک بیشتر برای تاثیر پذیری سمی دارو در مقایسه با کودکان بزرگتر قرار دهد. دلیل این مشکل این است که سیستم آنزیم ۵۴۰-P در کبد در مورد نوزاد کمتر توسعه یافته است.

اگر شما باردار هستید یا تصمیم به بارداری دارید، با دندانپزشک خود درباره این موضوع صحبت کنید. در طول اولین دوره سه ماهه بارداری (سه ماه اول)، از درمان های اصلی دندانپزشکی خودداری کنید. پس از این دوره، درباره انتخاب های بی خطر برای بی حس کردن دندان در بارداری با دندانپزشک و متخصص زنان و زایمان صحبت کنید. به این ترتیب می توانید بهترین راه کار مناسب را برای استفاده انتخاب نمایید. گاهی اوقات دندانپزشک مواد بی حسی را برای یک قسمت از دهان شما استفاده می کند. در اصطلاح به این کار بی حسی موضعی می گویند. شما می توانید مقداری از داروی بی حسی را اگر ضروری باشد، برای بی حس کردن دندان در بارداری نیز استفاده کنید. اما اکثر دندانپزشکان بیان می کنند که در بهترین حالت لازم است خدمات دندانپزشکی قبل از دوره بارداری یا پس از زایمان در صورت امکان انجام شود. اگر شما بچه شیر می دهید، می توانید از دوز نرمال داروی بی حسی استفاده کنید. استفاده از این مقدار نرمال نمی تواند بر کودک شما تاثیر داشته باشد. بی حسی موضعی برای بی حس کردن دندان در کودکان کم خطرتر می باشد.