ترمیم و درمان شکستگی و ترک خوردن دندان

دندان های انسان بسیار قوی هستند، اما این دندان ها می توانند تراشیده شده، شکسته شود یا دچار ترک شده، در بعضی موارد حتی لق شدن دندان دائمی نیز در افراد مشاهده شده است. شکستگی دندان می تواند در مینای دندان، دندان پر شده و حتی دندان عصب کشی شده نیز اتفاق بیفتند. در ادامه مقاله به روش های درمانی و راهکارهای مناسب برای دندان شکسته و ترک دندان خواهیم پرداخت.

علت و دلایل

شکستگی و ترک دندان می تواند به دلایل زیر اتفاق افتد:

  • فشار دادن اجسام سخت مثل فندوق، پسته و...
  • ضربه خوردن در ناحیه صورت یا دهان
  • زمین خوردن
  • پوسیدگی دندان که باعث ضعیف شدن ساختار آن و شکستگی دندان می شود.
  • داشتن پر کردگی آمالگام بزرگ و قدیمی که دیگر بخش باقیمانده مینای دندان را حفاظت نمی کند.
  • اگر شما دندان هایتان را بهم بسائید و یا فکهایتان را بهم فشار دهید ، این کار دندان قروچه نامیده   می شود که اغلب دندان قروچه در خواب رخ می دهد .به علت دندان قروچه علاوه بر استرس و اضطراب بواسطه خواب، جفت شدن غیر طبیعی دندانها و شکستن یا از دست رفتن دندانها را بدنبال دارد.

هنگامی که دندان شکسته یا تراشیده می شود، ممکن است به دندان آسیب وارد نشود اما با این وجود، زبان معمولاً وجود شکستگی نوک تیز را در ناحیه مورد نظر به سرعت احساس می کند. شکستگی های محدود و ترک دندان معمولاً دارای درد نیستند، اما اگر یک قسمت بزرگ دندان شکسته شود، می تواند باعث ایجاد آسیب شده و عصب داخل دندان صدمه ببیند. در اینصورت علایمی ممکن است زمانی که انتهای اعصاب در عاج دندان در معرض هوا، غذا و نوشیدنی های گرم یا سرد قرار گیرد بروز کند از جمله این علایم وجود ناراحتی و درد برای فرد و حساسیت دندان است. درد ناشی از یک دندان شکسته یا ترک دندان ممکن است ثابت یا موقتی باشد. بسیاری از افراد احتمالاً در زمان جویدن غذا احساس درد می کنند، زیرا جویدن باعث ایجاد فشار به دندان ها می شود.

انواع

2
دندان ها به روش های مختلف دچار شکستگی دندان می شوند:

ترک خوردن دندان- این مشکل زمانی اتفاق می افتد که ترک از سطح جویدن دندان آغاز شده و به سمت ریشه ادامه پیدا کند. گاهی اوقات این ترک دندان در زیر خط لثه و ریشه دندان نیز ایجاد می شود. یک دندان ترک خورده به دو بخش تقسیم نمی شود اما بافت نرم و داخلی دندان به خاطر آن آسیب می بیند.

خطوط ترک دندان- این نوع از ترک ها خطوط ریزی هستند که فقط لایه خارجی مینای دندان را تحت تاثیر خود قرار می دهند. این نوع ترک روی دندان های بیشتر در افراد بزرگسال رایج و متداول است و دردی به همراه ندارد. خطوط ترک خوردگی نیاز به درمان ندارند.

شکستگی دندان نوک تیز- این ترک در سطح مورد استفاده دندان برای گاز گرفتن ایجاد می شود. آسیب در این ناحیه از دندان، ممکن است باعث شکستگی دندان شود. اگر این مشکل برای شما اتفاق افتد، شما درد شدیدی در هنگام گاز گرفتن احساس خواهید کرد.

تقسیم دندان- این مشکل معمولاً در نتیجه یک ترک دندان درمان نشده در دندان ایجاد شده و در این حالت دندان به دو قسمت مجزا تقسیم می شود. شکستگی های عمودی در ریشه ترک خوردگی هایی هستند که از ریشه دندان شروع شده و به سمت سطح رویی دندان ادامه پیدا می کنند.

مراقبت اولیه

  • ترک خوردن دندان (دارای شکاف): راهی برای درمان یک دندان ترک خورده و درمان حساسیت دندان در خانه وجود ندارد. در این حالت لازم است که شما با دندانپزشک ملاقات کنید. گاهی اوقات دندان در ظاهر سالم به نظر می رسد و علائم خاصی وجود ندارد، اما این موضوع زمانی برای شما مشکل ایجاد می کند که بخواهید غذا بخورید یا زمانی که دمای دهان شما برای مثال به خاطر مصرف نوشیدنی های گرم یا سرد تغییر کند. اگر دندان شما همیشه دچار آسیب و ترک برداشتن می شود، ممکن است یک آسیب عصبی یا مشکل در رگ های خونی دندان وجود داشته باشد. این موضوع نشان دهنده وجود یک مشکل جدی است. همواره به خاطر داشته باشید که ترک خوردن دندان آسیبی را برای عملکرد جویدن و گاز گرفتن به همراه ندارد، اما شما در هنگام گاز گرفتن درد احساس خواهید کرد.
  • شکستگی دندان: اگر شما یک دندان شکسته دارید، در اسرع وقت با دندان پزشک خود تماس بگیرید. دندان پزشک می تواند مشخص کند که آیا شکستگی دندان (شکستگی ممکن است عمودی یا افقی باشد) در نتیجه یک پوسیدگی ایجاد شده است یا خیر و احتمال در خطر بودن عصب دندان را مورد بررسی قرار می دهد. در صورت آسیب دیدن عصب، معمولاً نیاز به عصب کشی(ترمیم ریشه دندان) وجود دارد. تا زمانی که به مطب دندان پزشک مراجعه می کنید، نکات زیر را مورد توجه قرار دهید:
  1. دهان خود را با آب گرم به خوبی شستشو دهید و بهداشت دهان و دندان را رعایت نمایید.
  2. یک تکه گاز استریل را بر روی ناحیه ای که خون ریزی دارد قرار داده و برای مدت حدود ۱۰ دقیقه به آرامی فشار دهید و این کار را تا زمانی ادامه دهید که خون ریزی متوقف شود. اگر این کار جواب نداد، از یک کیسه چای برای وارد کردن فشار به ناحیه مورد نظر استفاده کنید.
  3. از یک بسته سرد روی گونه و لبه های دندان شکسته استفاده کنید. انجام این کار می تواند به کاهش ورم و التهاب ایجاد شده و خلاصی از درد کمک کند.
  4. اگر شما هم اکنون دسترسی به دندان پزشک ندارید، بخشی از دندان شکسته را با ترمیم موقت دندان پزشکی بپوشانید. شما می توانید این ترمیم را از داروخانه ها تهیه کنید.
  5. از مسکن های درد موجود در داروخانه ها برای کاهش درد ناشی از شکستگی دندان استفاده کنید.

درمان

3
در عمل انواع مختلف شکستگی دندان و ترک دندان وجود دارد که هر یک از آنها نیازمند روش درمانی خاص است. این موارد عبارتند از:

  • ترک دندان ناچیز- این نوع از ترک دندان تحت عنوان «خطوط ترک خوردگی» نیز شناخته می شود و فقط سطح خارجی دندان به نام مینای دندان را تحت تاثیر قرار می دهد. ترک خوردگی ناچیز به ندرت نیاز به درمان دارد. به هر حال، دندان پزشک ممکن است به آرامی سطح دندان را صیقل بزند تا به این ترتیب لکه های زبر ایجاد شده بر روی دندان به خاطر این ترک خوردن دندان را پاک کند.
  • ترک خوردن دندان- این نوع از ترک دندان، همه دندان از سطح رویی تا عصب را در بر می گیرد. در این حالت تکه های دندان در محل خود باقی می مانند، اما ترک دندان به تدریج گسترش پیدا می کنند. گاهی اوقات امکان ترمیم ترک دندان با استفاده از پر کردن وجود دارد. علاوه بر این ممکن است نیاز به روکش کردن دندان برای جلوگیری از بدتر شدن وضعیت وجود داشته باشد. اگر در این حالت ناحیه پالپ (عصب و سایر بافت های زنده دندان) دچار آسیب شود، ممکن است نیاز به عصب کشی دندان نیز وجود داشته باشد.
  • تراشیدگی- تراشیدگی های محدود همواره نیازی به درمان ندارند. دندان پزشک ممکن است به شما پیشنهاد دهد،  تراشیدگی ها را با استفاده از مواد پر کردن دندان ترمیم کنید تا به این ترتیب از بدتر شدن وضعیت جلوگیری کرده و ظاهر دندان را بهبود بخشید. اگر این تراشیدگی بسیار کوچک باشد، دندان پزشک ممکن است دندان را صیقل زده و ناحیه دارای تراشیدگی را هموار و صاف کند، توجه کنید که تراشیدگی با ترک خوردگی و شکستگی دندان تفاوت دارد.
  • شکستگی دندان در سطح- این نوع شکستگی سطح رویی دندان ها را که برای جویدن استفاده می شود، تحت تاثیر قرار می دهد. این نوع شکستگی دندان معمولاً پالپ دندان را تحت تاثیر قرار نمی دهد و درد زیادی به همراه ندارد. دندان پزشک احتمالاً آسیب ایجاد شده را ترمیم می کند و ظاهر دندان را بازیابی می کند. به هر حال، برای ترمیم این مشکل می توان از انله یا روکش دندان و بریج دندان نیز استفاده کرد.
  • شکستگی دندان جدی- این نوع شکستگی به قدری عمیق است که عصب دندان را تحت تاثیر قرار می دهد. این شکستگی دندان در اکثر مواقع باعث ایجاد آسیب جدی به دندان و حساس شدن آن شده و در این حالت معمولاً بخش شکسته دچار خونریزی می شود. برای درمان این مشکل معمولاً نیاز به عصب کشی دندان برای خارج کردن عصب آسیب دیده وجود دارد و احتمالاً در ادامه لازم است برای ترمیم  دندان شکسته عملکرد عادی دندان برای غذا خوردن و جویدن مناسب از روکش دندان استفاده شود.
  • دندان تکه شده- این مشکل به معنی این است که دندان بطور عمودی به دو بخش مجزا تکه شده است. بعضی دندان ها همچون دندان های عقب دهان (دندان های آسیاب) بیش از یک ریشه دارند. در هنگام ترمیم دندان در  این نوع شکستگی ممکن است امکان نگه داشتن یک ریشه و روکش دندان وجود داشته باشد در ابتدا، شما نیاز به عصب کشی دندان دارید. در مرحله بعد، دندانپزشک ریشه های دندان که قابل نگه داشتن نیستند را خارج می کند. در نهایت، لازم است از روکش دندان برای پوشاندن ریشه و بخش باقیمانده دندان استفاده شود. در برخی موارد، هنگامی که امکان نجات یک ریشه وجود نداشته باشد، دندان مورد نظر کشیده خواهد شد.
  • شکستگی دندان عمودی یا تکه شدن ریشه- این نوع شکستگی دندان از ریشه دندان شروع شده و به سمت سطح رویی دندان ادامه پیدا می کند. در این حالت به خاطر التهاب یا عفونت ایجاد شده در ریشه دندان فرد معمولاً احساس درد دارد. در اکثر موارد، برای درمان این مشکل نیاز به کشیدن دندان وجود دارد.
  • شکستگی دندان به خاطر پوسیدگی- در این حالت، به خاطر اینکه پوسیدگی لایه خارجی دندان را ضعیف کرده، دندان دچار شکستگی یا فرو ریختن می شود. در این گونه مواقع لازم است دندان پزشک وضعیت پوسیدگی دندان را بررسی کرده و بهترین روش را برای ترمیم دندان شکسته به شما پیشنهاد دهد. در برخی موارد، اگر پوسیدگی گسترده بوده و به استخوان رسیده باشد، ممکن است نیاز به کشیدن دندان وجود داشته باشد.

پیشگیری

هر چند پیشگیری از آسیب، ترک خوردن دندان و شکستگی دندان بطور کامل امکان پذیر نیست، انجام فعالیت های خاص می تواند احتمال ایجاد آسیب را کاهش دهد. در این رابطه باید به نکات زیر توجه کرد:

  • اجسام سخت همچون یخ، شیرینی سفت، استخوان یا خودکار را نجوید.
  • دندان قروچه نکنید و دندان های خود را به هم نسایید.
  • اگر شما عادت دندان قروچه در زمان خواب دارید، از یک نگهدارنده یا محافظ دهان (نایت گارد) در زمان خواب استفاده کنید.
  • از ورزش های رزمی و دعوا دوری کنید.
  • همیشه کمربند خود را در اتومبیل ببندید و از کمربند مناسب برای ایمنی فرزند خود در زمان رانندگی استفاده کنید.
  • منزل خود را در برابر خطرهای احتمالی ناشی از برخورد با اجسام تیز یا لیز خوردن و افتادن که ممکن است باعث شکستکی دندان و ترک خوردگی دندان شود، ایمن نمایید. علاوه بر این لازم است مراقب کودکان خود بوده و از محافظ در بین پله ها و برای لبه های میز برای پیشگیری از ایجاد آسیب احتمالی استفاده کنید.
  • از دندانپزشکان حرفه ای درباره روش های پیشگیری و درمان آسیب ها و ترک خوردن دندان مشاوره بگیرید.
  • اگر شما یا فرزندتان فعالیت های ورزشی انجام می دهید، از محافظ دهان در زمان انجام این فعالیت ها استفاده کنید.

در طول دوره بارداری، تمرکز اصلی بر اقدامات مراقبتی از مادر در ارتباط با رشد جنین و نیز اطمینان از ارائه خدمات درمان مناسب قبل از زایمان می‌باشد. یکی از مسائل مهم دیگر در ارتباط با وضعیت کلی سلامت مادر که کمتر مورد توجه قرار می‌گیرد، اطمینان از ارائه خدمات دندانپزشکی در دوران بارداری به مادر است. در این دوره به خاطر تغییرات فیزیکی زیاد ایجاد شده در نتیجه بارداری، بدن مادر به‌طور خاص با افزایش ریسک ابتلا به بیماری‌های لثه مواجه می‌شود. به همین خاطر مهم است از مراقبت‌های حرفه‌ای دندانپزشکی برای مادر در طول دوره بارداری استفاده شود.

هزینه

هزینه های درمان آسیب های دندان و ترمیم شکستگی دندان بطور گسترده بستگی به نوع (ترک دندان یا شکستگی دندان) و مقدار آسیب وارد شده، طول و پیچیدگی درمان مورد نیاز، تخصص دندان پزشک، و پوشش هزینه های دندان پزشکی توسط موسسات بیمه دارد. ترک دندان و شکستگی دندان برای تمامی دندان ها (دندان های جلو، شیری، نیش و آسیاب) و در تمامی سنین در کودکان یا در بزرگسالان رخ دهد. گاهی ممکن است شکستگس دندان هیچ علایمی نداشته باشد، اما همچنین ممکن است ترک دندان یا شکستگی آن با علایمی همچون درد در هنگام نوشیدن مایعات گرم یا سرد و در صورت شکستگی های نوک تیز حس کردن آن با زبان را در پی داشته باشد. روش های درمانی موجود برای شکستگی ها و ترک دندان  مانند عصب کشی، پر کردن و روکش می تواند دندان بیمار را حفظ کند. در صورت شدید بودن آسیب دیدگی دندان ممکن است دندانپزشک مجبور شود دندان شما را بکشد.