جرم و پلاک دندانی چیست؟ و چگونه می‌توان آنرا رفع و درمان کرد؟

پلاک دندان یک لایه‌ی چسبنده و بی رنگ است که در اثر وجود باکتری‌های طبیعی در دهان، روی دندان‌ها ایجاد می‌شود. هرچند ایجاد پلاک کمی نگران کننده است اما پلاک روی دندان‌های تمام افراد ایجاد می‌شود. اگر می‌خواهید با پلاک مقابله کنید، نحوه‌ی مقابله‌ی شما، سلامت دندان‌ها و لثه‌هایتان را تعیین خواهد کرد. اگر پلاک دندان رها شود، خطر پوسیدگی و ایجاد بیماری لثه افزایش می‌یابد. همچنین پلاک دندان می‌تواند باعث ایجاد مشکلاتی نیز برای سلامت دهان شده و زود یا دیر به جرم تبدیل شود. جرم دندان نوعی پلاک مینرالیزه شده است که بسیار مخرب بوده و به سختی می‌توان آن را از مینای دندان جدا کرد. خبر خوب این است که روش‌های مختلفی برای مقابله با پلاک دندان و حفظ بهداشت دهان و دندان وجود دارد.

بسیار مهم است که پلاک قبل از اینکه شروع به آسیب رساندن به مینای دندان کند، برداشته شود. از آنجا که پلاک به دندان می‌چسبد، تنها راه مقابله با آن، مسواک زدن منظم است. همچنین، باید به طور منظم، هر شش ماه یکبار برای معاینه و بررسی سلامت دندان‌ها و پیشگیری از تولید پلاک به دندانپزشک مراجعه کنید. متخصصین ما در کلینیک دندانپزشکی دکتر مرادخانی نکات بیشتری را به شما خواهند گفت و به شما نحوه مسواک زدن را آموزش خواهند داد. همچنین آنها می‌توانند وجود پلاک را قبل از اینکه به جرم تبدیل شده و منجر به پوسیدگی و عفونت و تورم لثه شود، تشخیص دهند. اگر می‌دانید که پلاک‌های سختی روی دندان‌هایتان تشکیل شده یا اگر همیشه هنگام مسواک زدن یا نخ دندان کشیدن لثه‌هایتان خونریزی می‌کند، می‌توانید با ما تماس بگیرید. ما نوبت ملاقاتی به شما می‌دهیم تا بتوانید سلامت دهان و دندان‌هایتان را بهبود بخشید.

پلاک دندان چیست؟


پلاک دندان یک لایه‌ی چسبنده و نرم است که روی سطح دندان‌ها تشکیل می‌شود. پلاک دارای غذاهای باقیمانده در بین دندان‌ها و انواع باکتری‌ها است. اگر پلاک‌ها تمیز نشده و به خودی خود رها شوند، سفت شده و به جرم تبدیل می‌شوند. این جرم‌ها بر روی مینای دندان و بافت‌های پریودنتال و سطوح اصلی متابولیت‌های باکتریایی تمرکز کرده و منجر به مشکلات سلامتی دندان‌ها می‌شوند. تحقیقات نشان داده‌اند که حداقل چهارصد نوع باکتری مختلف در پلاک دندان وجود دارد. پلاک دندان عامل اصلی مشکلات دندان‌ها و لثه است. پلاک دندان ممکن است بالای خط لثه و روی دندان‌ها، زیر خط لثه و روی ریشه دندان‌ها و در طول خط لثه تشکیل شود.

چه چیزی باعث تشکیل پلاک دندان می‌شود؟


دهان شما دارای تعداد زیادی باکتری است که روی سطح دندان‌ها تجمع کرده و یک لایه باکتریایی تشکیل می‌دهند. ایجاد لایه باکتریایی معمولا از خط لثه شروع می‌شود. تولید پلاک کاملا طبیعی است. پلاک زمانی تشکیل می‌شود که غذاهای دارای کربوهیدرات بین دندان‌ها باقی می‌مانند. غذاهای دارای شکر، نشاسته، شیر و نوشیدنی‌های غیر الکی از این دسته غذاها هستند. مشکل زمانی به وجود می‌آید که باکتری با شکر ترکیب شود. اگر غذاهای شیرین و دارای شکر- یا غذاهایی که مقدار زیادی کربوهیدرات‌های ساده دارند زیاد می‌خورید، و شکر روی سطح دندان‌هایتان می‌ماند، باکتری‌های موجود در دهانتان از این شکر تغذیه می‌کنند. زمانی که لکه‌ای روی دندان‌ وجود داشته باشد، تجمع پلاک‌ها راحت‌تر خواهد بود. لکه باعث ایجاد یک سطح زبر می‌شود که ایجاد و تجمع پلاک را آسان‌تر می‌سازد. دندان‌هایی که به خوبی در یک ردیف قرار نگرفته باشند نیز باعث می‌شوند که تجمع و مخفی شدن پلاک راحت‌تر شود.

علائم و نشانه‌ها


در دهان تمام افراد پلاک تشکیل می‌شود زیرا باکتری‌ها همیشه در حال رشد در دهان افراد هستند ولی به راحتی دیده نمی‌شوند. پلاکی که از اطراف خط دندان حذف نشود، باعث ایجاد التهاب و تحریک لثه‌های اطراف دندان‌ها می‌شود. جرم دندان یک ماده معدنی است که اگر بالای خط لثه باشد، به راحتی دیده می‌شود. رایج‌ترین نشانه تشکیل جرم دندان، وجود یک رسوب زرد یا قهوه‌ای بین دندان‌های جلویی پائین یا روی خط لثه است.

پلاک‌ها چگونه بر سلامت دندان تاثیر می‌گذارند؟


پوسیدگی دندان

زمانی که باکتری‌های موجود در پلاک با غذاهای دارای کربوهیدرات واکنش انجام دهند، اسیدهایی تولید می‌شود. این اسیدها باعث پوسیدگی دندان می‌شوند. زمانی که دندان دچار پوسیدگی شود، می‌گوییم که دندان را کرم خورده است.

آبسه و عفونت

نادیده گرفتن پلاک دندان در نهایت منجر به ایجاد آبسه و عفونت باکتریایی دندان می‌شود. پیشگیری از ایجاد پوسیدگی یا آبسه راحت است و با تمیز کردن روزانه پلاک‌ها آغاز می‌شود.

تشکیل تارتار (جرم دندان)

ممکن است پلاک روی ریشه دندان، یعنی در زیر لثه‌ها، تشکیل شود. در این حالت، استخوان محافظ دندان‌ها آسیب می‌بیند. اگر پلاک به طور منظم تمیز نشود، با گذر زمان سفت می‌شود. پلاک سفت شده را جرم یا سنگ می‌نامند. در این مرحله، مسواک زدن مرتب و نخ دندان کشیدن نمی‌تواند پلاک سفت شده یا جرم را از بین ببرد. فقط مراجعه به دندان پزشک قادر است رسوبات سفت شده را از بین ببرد. همچنین این جرم‌های سفت شده باعث ایجاد سطحی زبر برای تجمع پلاک‌های دیگر می‌شوند.

بیماری لثه

ایجاد پلاک حتی ممکن است منجر به خونریزی و درد لثه در هنگام مسواک زدن و نخ دندان کشیدن شود. حداقل دو مرتبه مسواک زدن و نخ دندان کشیدن در روز به قطع خونریزی و درد لثه کمک می‌کند. اگر پلاک سفت شده باشد، باید قبل از هر درمانی، ابتدا پلاک برداشته شود.

درمان جرم دندان


شما نمی‌توانید مانع تشکیل پلاک شوید، اما می‌توانید آنرا از بین برده و مراقب تاثیر منفی پلاک بوده و احتمال ایجاد جرم را به حداقل برسانید.

جرم‌گیری دندان

اگر نگران تشکیل پلاک و جرم دندان هستید، باید به طور منظم به یک دندانپزشک مراجعه کنید. دندانپزشک یا متخصص بهداشت دهان و دندان می‌تواند با انجام جرم‌گیری، جرم را بتراشد. جرم گیری با خرد کردن جرم به وسیله ابزارهای مخصوص استیل انجام می‌شود. دندانپزشک علاوه بر تراشیدن سطح دندان، زیر خط لثه را نیز تمیز می‌کند تا اطمینان حاصل کند که تمام اثرات جرم از بین رفته‌اند. شما نمی‌توانید خودتان جرم دندان را از بین ببرید و پوسیدگی یا بیماری لثه را پیدا کنید.

بهداشت دهان و دندان

مسواک زدن دندان‌ها دو مرتبه در روز با استفاده از خمیردندان حاوی فلوراید برای جلوگیری از پوسیدگی دندان و روزی یکبار استفاده از نخ دندان باعث می‌شود احتمال تشکیل پلاک دندان قبل از اینکه به مرحله تشکیل جرم برسد و پیشگیری از آن از دسترس شما خارج شود، کاهش پیدا کند.

شستشوی دهان

تحریک غدد بزاقی را نیز در نظر بگیرید، ترشح بزاق در طول روز باکتری‌ها را از دندان‌های شما پاک می‌کند. شستن دهان با آب پس از هر وعده غذایی باعث افزایش بزاق دهان شده و در درازمدت باعث کاهش پلاک‌ دندان می‌شود. برخی از متخصصان معتقدند که بیست دقیقه جویدن آدامس بدون قند پس از هر وعده غذایی مانع پوسیدگی و ایجاد سوراخ در دندان شود.

رژیم غذایی مناسب

محدود کردن مصرف غذاهای شیرین نیز مفید است زیرا مانع گسترش باکتری‌های طبیعی دهان می‌شود.

پیشگیری


  • دوبار مسواک زدن در روز مفید است
  • هنگام مسواک زدن به خط لثه دقت کنید زیرا پلاک‌های این قسمت سخت‌تر کنده می‌شوند
  • حداقل روزی یک مرتبه بین دندان‌ها را نخ دندان بکشید تا ذرات مواد غذایی و باکتری‌ها از بین بروند
  • از دهانشویه‌های آنتی باکتریال برای کاهش باکتری استفاده کنید
  • به طور منظم برای جرم گیری دندان به دندان پزشک مراجعه کنید
  • سبزیجات ترد و فیبر دار مانند کرفس به از بین بردن ذرات غذا کمک می‌کنند