درمان سفیدی و باردارشدن زبان

 ممکن است شما با دیدن سفید شدن زبان خود در آینه، وحشت‌زده شوید ولی این موضوع معمولاً بی‌خطر است. منظور از سفیدی زبان، وجود پوشش سفید یا باردار شدن زبان است. ممکن است کل زبان شما سفید شود و یا تنها نواحی خاصی از آن سفید شوند. سفید بودن زبان معمولاً جایی برای نگرانی ندارد. اما در موارد نادری، این علائم می‌تواند نشانه‌های هشداردهنده‌ی وجود مشکلات و بیماری‌های خطرناکی مانند عفونت یا سرطان دهان باشد. بنابراین بسیار مهم است که متوجه سایر علائم همراه با سفیدی زبان باشید و در صورتی که سفیدی زبان با گذشت چند هفته، برطرف نشد حتماً با پزشک خود تماس بگیرید. در ادامه می‌خوانید که سفیدی زبان به چه دلایلی رخ می‌دهد و چه زمان باید برای درمان آن اقدام کنید.

اگر سفیدی زبان، تنها علائمی است که دارید، لزوماً نیازی به مراجعه به پزشک ندارید. اما اگر این مشکل با گذشت دو هفته برطرف نشد بهتر است یک وقت قبلی برای ملاقات با پزشک تعیین کنید. در صورتی که علاوه بر سفیدی زبان ، هر یک از علائم زیر را دارید، در اولین فرصت به پزشک مراجعه کنید:

  • زبان شما درد یا سوزش دارد.
  • در دهان خود زخم باز دارید.
  • در صحبت کردن، جویدن غذا یا بلعیدن مشکل دارید.
  • علائمی دیگری مانند تب، کاهش وزن یا ضایعات پوستی دارید.

برای اطلاع  از درمان‌هایی که متخصصین ما در کلینیک دندانپزشکی دکتر مرادخانی ارائه می‌دهند و یا رزرو نوبت میتوانید با ما تماس حاصل فرمایید.

علل


سفیدی زبان معمولاً مربوط به رعایت بهداشت دهان و دندان می‌شود. در صورت عدم رعایت بهداشت دهان و دندان برآمدگی‌های کوچک روی زبان به نام پاپیل، برجسته و ملتهب می‌شوند. ممکن است در بین پاپیل‌های زبان، قارچ، غذا، جرم یا سلول‌های مرده گیر بیافتند و این تجمع جرم و کثیفی موجب سفید شدن زبان می‌شود. سایر بیماری‌ها یا مشکلاتی که موجب سفیدی زبان می‌شوند در ادامه ذکر شده‌اند:

کم‌آبی یا خشکی دهان

خشکی دهان با نام زروستومیا نیز شناخته می‌شود. داشتن حتی کم‌آبی خفیف در دهان نیز موجب سفیدی و باردار شدن زبان می‌شود. آب دهان به عنوان یک بافر خنثی‌ساز برای از بین بردن باکتری‌های روی زبان عمل می‌کند. در صورتی که زبان خشک و کم آب شود، باکتری و جرم‌ها بر روی سطح زبان جمع می‌شوند و آب کافی نیز برای شسته شدن آن‌ها وجود ندارد و بنابراین زبان سفید می‌شود.

عدم رعایت بهداشت دهان و دندان

رعایت بهداشت دهان و دندان موضوع بسیار مهم و حیاتی است. زمانی که شما به خوبی دهان خود را نمی‌شویید و روی زبان خود  را تمیز نمی‌کنید و یا دندان‌های خود را به شیوه صحیح مسواک نزده و نخ دندان نمی‌کشید، این موضوع موجب سفیدی زبان می‌شود.

واکنش بدن به برخی داروها

داروهایی که اغلب موجب سفیدی زبان می‌شوند شامل آنتی‌بیوتیک‌ها یا داروهای استروئیدی هستند که برای بیماری‌های مثل آسم یا سینوزیت تجویز می‌شوند.

برخی بیماریها

برخی بیماری‌ها به سفیدی زبان می‌توانند مربوط باشند از جمله:

  • لوکوپلاکی: بیماری لوکوپلاکی موجب تشکیل لکه‌های سفید در داخل گونه‌ها، در طول لثه‌ها و گاهی روی زبان می‌شود. اگر شما تنباکو مصرف می‌کنید یا  به صورت خوراکی آن را می‌جوید ممکن است به لوکوپلاکی مبتلا شوید. مصرف زیاد الکل نیز دیگر عامل این بیماری است. این لکه‌های سفیدرنگ معمولاً بی‌خطر هستند. اما در موارد نادری ممکن است لوکوپلاکی منجر به سرطان دهان شود.
  • بیماری لیكن پلان دهان: لیکن پلان یک بیماری خود ایمنی است و اختلال در عملکرد سیستم ایمنی موجب تشکیل لکه‌های سفید در داخل دهان و روی زبان می‌شود. علاوه بر سفیدی زبان ممکن است لثه‌ها دردناک شوند و در داخل دهان شما زخم‌هایی تشکیل شود.
  • برفک دهان: برفک دهان نوعی عفونت است که بر اثر قارچی به نام "کاندیدا" ایجاد می‌شود. اگر شما به دیابت مبتلا باشید یا بر اثر ابتلا به ایدز یا ویروس HIV، سیستم ایمنی بدن شما ضعیف شده باشد، کمبود ویتامین B یا آهن داشته باشید یا اگر از دندان مصنوعی استفاده می‌کنید، خطر ابتلا به بیماری برفک دهان در شما بیشتر است.

داشتن زبان ضخیم و باردار و سفید می‌تواند نشان‌دهنده حضور قارچ "کاندیدا" در دهان باشد. این  عفونت قارچی می‌تواند موجب تشکیل لکه‌ها و برآمدگی‌های پنیری مانند روی زبان شود.

  • سیفلیس: این بیماری مقاربتی می‌تواند موجب درد و سوزش دهان شود. در صورتی که این بیماری درمان نشود، لکه‌های سفیدی به نام سیفلیتیک لوکوپلاکی بر روی زبان ایجاد می‌شود.

سایر بیماری‌هایی که می‌تواند باعث تشکیل لکه‌های سفید روی زبان شود عبارت‌اند از:

  • بیماری زبان جغرافیایی که در آن، قسمت‌هایی از زبان فاقد پاپیل است و بنابراین زبان مانند یک نقشه جغرافیایی به نظر می‌رسد.
  • مصرف داروهایی مانند برخی آنتی‌بیوتیک‌ها که موجب عفونت قارچی دهان می‌شوند.
  • سرطان زبان یا دهان

سایر علل

  • نفس کشیدن از راه دهان
  • خوردن مقدار زیادی غذاهای نرم
  • تحریک شدن زبان ناشی از لبه‌های تیز دندان یا وسایل قرار گرفته روی دندان‌ها
  • تب
  • سیگار کشیدن یا جویدن تنباکو
  • استفاده از الکل

علائم


سفید و باردار شدن زبان می‌تواند با علائم دیگری نیز همراه باشد، خصوصاً اگر سفیدی زبان ناشی از مشکلات گوارشی یا ابتلا به قارچ کاندیدا باشد. سفیدی زبان معمولاً همراه با بوی بد دهان  است و ممکن است شما در دهان خود مزه‌ی شبیه به فلز احساس کنید. سایر علائم عبارت‌اند از:

  • داشتن ولع زیاد برای خوردن غذاهای حاوی شکر، کربوهیدرات‌ها و غذاهای دارای مخمر مانند شیرینی و نان
  • نداشتن انرژی زیاد و خستگی مزمن
  • نفخ و دفع گاز
  • تغییر عملکرد روده‌ها و بروز علائم سندرم روده تحریک‌پذیر مانند یبوست، اسهال، شکم‌درد و التهاب روده
  • افسردگی، حواس‌پرتی یا اختلال حافظه
  • درد مفصلی، ضعف و فلج
  • کاهش میل جنسی

سایر بیماری‌هایی که ممکن است همراه با سفیدی زبان ایجاد شوند شامل اگزما، حساسیت به برخی مواد شیمیایی، غذاها و دیگر آلرژیها می‌شود.

روش‌های درمانی


ممکن است سفیدی زبان نیازی به درمان نداشته باشد و علائم مربوطه به‌خودی‌خود برطرف شوند. شما احتمالاً می‌توانید با استفاده از یک مسواک نرم، لکه‌های سفید روی زبان را بشویید و از بین ببرید و یا از مسواک‌های مخصوص زبان استفاده کنید. مصرف مقدار زیاد آب نیز به شسته شدن جرم و باکتری‌های روی زبان کمک می‌کند. اما در صورتی که سفیدی زبان شما به درمان نیاز داشته باشد، روش درمان به علت اصلی سفیدی زبان بستگی دارد:

  • بیماری لوکوپلاکی نیاز به اقدامات درمانی ندارد. اما در صورتی که به این بیماری مبتلا شده‌اید باید به صورت مرتب به دندانپزشک مراجعه کنید تا مطمئن شوید که مشکل شما در حال شدت گرفتن و وخیم شدن نیست. برای شستن لکه‌های سفید باید مصرف تنباکو و کشیدن سیگار را ترک کنید و میزان مصرف الکل را کم کنید.
  • بیماری لیکن پلان دهانی نیز به اقدامات درمانی نیاز ندارد. در صورتی که بیماری شما شدید باشد ممکن است پزشک برای شما اسپری استروئیدی تجویز کند و یا استفاده از دهانشویه را توصیه کند که با حل کردن قرص استروئیدی در آب درست می‌شود.
  • برفک دهان با داروهای ضدقارچ درمان می‌شود. داروهای ضدقارچ دارای انواع مختلفی مانند ژل، محلول (که روی زبان زده می‌شود)، قرص جویدنی و قرص معمولی هستند.
  • بیماری سیفلیس با یک دوز داروی پنیسیلین درمان می‌شود. این آنتی‌بیوتیک، باکتری که عامل سیفلیس است را از بین می‌برد. اگر شما برای مدت زمان بیش از یک سال به سیفلیس مبتلا بوده‌اید، ممکن است به بیش از یک دوز آنتی‌بیوتیک نیاز داشته باشید.

پیشگیری


همیشه هم نمی‌توان از سفید شدن زبان پیشگیری کرد. اما برای کاهش احتمال ابتلا به این وضعیت، می‌توانید به توصیه‌های زیر توجه داشته باشید. مهم‌ترین نکته رعایت بهداشت دهان و دندان  به طور صحیح است. برای این منظور باید:

  • از یک مسواک نرم استفاده کنید.
  • از خمیردندان حاوی فلوراید استفاده کنید
  • دندان‌های خود را دو بار در روز بشویید.
  • هرروز از دهانشویه حاوی فلوراید استفاده کنید.
  • حداقل یک‌بار در روز از نخ دندان استفاده کنید.

در ادامه سایر نکات مفید برای پیشگیری از سفید شدن زبان را می‌خوانید:

  • هر شش ماه یک بار برای چکاپ و تمیز کردن دندان‌ها به دندانپزشک مراجعه کنید.
  • از مصرف محصولات حاوی تنباکو خودداری کنید و همچنین مصرف الکل را کاهش دهید.
  • رژیم غذایی متنوعی داشته باشید که شامل میوه و سبزیجات فراوان می‌شود.