درمان عفونت دندان و لثه

هنگامی که یک دندان بطور مداوم درد ضربانی دارد و شما با درد در طول شب بیدار می شوید، می تواند علت مشکل ایجاد شده چیزی نگران کننده تر از یک دندان درد ساده باشد. در این حالت همواره احتمال دارد با عفونت و آبسه دندان مواجه باشید و این عفونت در ناحیه سر ریشه دندان یا اطراف ریشه پخش شده باشد. عفونت دندان از لایه داخلی دندان سر چشمه می گیرد که در اصطلاح تخصصی به آن «حفره پالپ» گفته می شود. در داخل حفره پالپ رگ های خونی و اعصاب وجود دارد که در مجموع به آنها «پالپ» گفته می شود. قبل از ایجاد یک عفونت، دندان توانایی خود برای مبارزه با عفونت را به طور چشمگیر از دست می دهد و به همین خاطر باکتری ها به پالپ حمله کرده و تکثیر می شوند. با تکثیر باکتری ها، عفونت معمولاً در حفره پالپ پخش می شود و با گسترش در پایین ریشه به استخوان نیز نفوذ می کند. عفونت ایجاد شده، مجموعه ای از مواد فاسد است که از اجتماع سلول های سفید مرده خون، بافت های باقیمانده، و باکتری ها تشکیل می شود. عفونت دندان با عفونت یا آبسه لثه در رابطه با منبع ایجاد عفونت متفاوت هستند. عفونت و علائم آبسه دندان (یا «عفونت پری آپلیکال») از ناحیه پالپ دندان سر چشمه می گیرد و در بالای ریشه دندان تشکیل می شود. این موضوع در حالی است که عفونت لثه (یا «عفونت پریودنتال») با تشکیل یک کیسه عفونی خارج از دندان و در کنار ریشه آن ایجاد می شود. درمان عفونت لثه و دندان در این حالت بستگی به منشا ایجاد عفونت دارد.

علت

عفونت دندان زمانی اتفاق می افتد که باکتری های منشا عفونت در داخل دندان، لثه ها و بافت اطراف آن پخش می شوند. دهان انسان پر از باکتری است که از ترکیب آنها با مواد غذایی کوچک باقیمانده در دهان و بزاق، یک لایه چسبنده بر روی دندان ها ایجاد می شود که در اصطلاح به آن پلاک گفته می شود. مسواک زدن دندان ها می تواند به توقف ایجاد پلاک بر روی دندان ها کمک کند. خوردن و نوشیدن مواد غذایی و نوشیدنی های دارای سطح بالای کربوهیدرات باعث می شود باکتری های موجود در پلاک دندان کربوهیدرات را به انرژی مورد نیاز خود تبدیل کند. در نتیجه این کار اسید در دهان تولید می شود که این اسید می تواند باعث ایجاد پوسیدگی دندان شود و در نهایت پوسیدگی دندان می تواند منجر به عفونت دندان شود. این مساله زمانی اتفاق می افتد که باکتری ها به بخش های زیر نفوذ کند:

  • مرکز دندان (ناحیه پالپ) از طریق حفره های ریزی که در دندان به خاطر اسید اضافی دهان ایجاد شده و باعث ایجاد دندان پوسیده می شود، هنگامی که عفونت به زیر سطح دندان برسد، در اصطلاح فرد به عفونت دندان مبتلا شده است.
  • لثه ها و بافت اطراف آن که به این مشکل در اصطلاح عفونت لثه گفته می شود.

عفونت دندان

هنگامی که عفونت دندان ایجاد می شود، پلاک تشکیل شده دندان شما را در نتیجه پوسیدگی دندان تحت تاثیر قرار می دهد. در این حالت بخش سخت خارج دندان (مینای دندان) آسیب می بیند. و در صورت عدم رسیدگی ممکن است به بیماری های لثه دچار شوید .

پوسیدگی دندان باعث شکسته شدن مینای دندان ( شکستگی دندان ) و ایجاد آسیب به لایه نرم تر بافت زیر دندان (عاج دندان) می شود که این پوسیدگی می تواند مرکز پالپ دندان را نیز تحت تاثیر قرار دهد. به این مشکل در اصطلاح التهاب ناحیه پالپ گفته می شود. به این ترتیب پالپ قرار گرفته در وسط دندان می میرد و حفره پالپ دچار عفونت می شود. باکتری ها به ایجاد عفونت در پالپ ادامه می دهند تا به استخوانی که دندان را احاطه کرده و آن را نگه می دارد(استخوان نگهدارنده)، برسند و به این ترتیب عفونت دندان ایجاد می شود.

عفونت لثه

عفونت لثه در نتیجه بیماری های لثه ایجاد می شود که در اصطلاح به آن التهاب لثه یا پریودنتیت گفته می شود. عفونت و خونریزی لثه ممکن است در نتیجه شرایط زیر ایجاد شود:

  • ایجاد آسیب برای لثه، حتی اگر شما به بیماری التهاب لثه مبتلا نباشید.
  • سیگار کشیدن و جویدن تنباکو.

لق شدن دندان نتیجه بیماری مزمن و طولانی‌مدت لثه، تحلیل لثه و تحلیل استخوان است. اتصال بین دندان‌ها و ساختارهای نگهدارنده پیرامون دندان با جمع شدن پلاک و راه یافتن باکتری‌ها به اطراف دندان از بین می‌رود. چنانچه در درمان  بیماریهای لثه کوتاهی شود، دندان لق و شل می‌شود. لق شدن شدید دندان در نهایت به افتادن و از دست دادن دندان می‌انجامد.

علائم و نشانه ها

علائم و نشانه های زیر می تواند به این معنی باشد که بیماری لثه و عفونت به سایر نقاط بدن شما گسترش پیدا کرده است:

  • ورم صورت.
  • تب بالاتر از ۳۸ درجه سانتیگراد (۱۰۰٫۴ درجه فارنهایت).
  • درد شدید که به در برابر داروهای مسکن واکنش نشان نمی دهد.
  • مشکلات تنفسی.

7

تشخیص

اگر شما فکر می کنید که دچار عفونت دندان شده اید، لازم است در اسرع وقت با دندانپزشک ملاقات کنید. دندان پزشک معمولاً معاینه های خاص را انجام می دهد تا به این ترتیب تشخیص دهد که آیا علائم مشاهده شده مربوط به عفونت دندان است یا خیر. این معاینه ها شامل موارد زیر است:

  • ضربه زدن به دندان یا بافت لثه آسیب دیده – اگر عفونت وجود داشته باشد، دندان یا لثه به هر گونه ضربه یا فشار ایجاد شده حساس می شوند.
  • معاینه لثه ها – ایجاد عفونت دندان ها معمولاً باعث می شود شما دچار تورم لثه یا قرمزی شوید.
  • تهیه عکس رادیولوژی از ناحیه آسیب دیده به منظور کمک به ارزیابی مقدار پخش شدن عفونت و درمان التهاب لثه .

در برخی موارد، دندان پزشک ممکن است بتواند به سادگی با پرسیدن چند سوال از شما وجود مشکل مربوط به عفونت را تشخیص دهد. در ادامه دندان پزشک درباره مناسب ترین روش درمان بیماری لثه با شما صحبت می کند. در این حالت با توجه به میزان شدت عفونت ایجاد شده، ممکن است بیمار جهت درمان سوزش دهان به بیمارستان فرستاده شود. این موضوع ممکن است در شرایط زیر اتفاق افتد:

  • وجود احساس ناراحتی همراه با تب بالا، ضربان نبض سریع یا فشار خون پایین (افت فشار خون) و نفس کشیدن سریع
  • وجود درد زیاد علیرغم استفاده از مسکن های درد
  • گسترش عفونت و ورم صورت
  • ضعیف بودن سیستم ایمنی (این وضعیت زمانی اتفاق می افتد که شما تحت برخی درمان های خاص همچون شیمی درمانی باشید)

درمان

روش های درمان عفونت لثه و دندان و کاهش درد عفونت دندان عبارتند از:

  • دهان شویه با آب نمک گرم: اگر کیسه عفونت دندان خود بترکد، دهان شویه با آب گرم برای التیام و تمیز کردن دهان تا زمانی که شما بتوانید با دندان پزشک خود ملاقات کنید، می تواند مفید باشد. علاوه بر این دندان پزشک نیز ممکن است دهان شویه با آب نمک گرم را در طول دوره بهبودی برای تسکین ناراحتی های احتمالی و درمان عفونت دندان و لثه به شما توصیه کند.
  • درمان با دارو: مسکن های درد همچون ایبوپروفن می تواند به تسکین ناراحتی در طول دوره درمان کمک کند. به هر حال، با وجودی که این داروها می توانند درد شما را تسکین دهند، ولی علت اصلی عفونت را درمان نمی کنند و درمان آبسه دندان  نیستند . به همین خاطر لازم است با دندان پزشک برای درمان مناسب ملاقات شود.
  • استفاده از بسته یخ: گذاشتن بسته یخ بر روی سطح خارجی گونه در ناحیه ای که دندان دچار عفونت شده است می تواند به تسکین درد و کاهش التهاب ایجاد شده کمک کند.

امکان بهبود خود به خود عفونت دندان بدون درمان لازم وجود ندارد.اگر کیسه عفونت سوراخ شده یا بترکد و پس از آن درد متوقف شود، شما هنوز نیاز به درمان های دندان پزشکی حرفه ای دارید. درمان های معمول برای عفونت دندان شامل موارد زیر است:

  • درمان فوری پوسیدگی ها و دندان های آسیب دیده: هدف درمان در این حالت شامل خارج کردن مایع از کیسه عفونت، ریشه کن کردن و متوقف کردن فرآیند پخش عفونت، ترمیم و حفظ دندان (در صورت امکان) و پیش گیری از عوارض احتمالی است.
  • آنتی بیوتیک ها: آنتی بیوتیک ها جرم دندان که باعث ایجاد عفونت دندان می شوند را از بین می برند و به بدن کمک می کنند تا دندان و استخوان آسیب دیده را ترمیم کند. دندان پزشک معمولاً پس از تایید وجود عفونت دندان با بررسی عکس رادیولوژی از چرک خشک کن دندان برای از بین بردن عفونت دندان استفاده می کند که معمولاً به این منظور پنیسیلین برای بیمار تجویز می شود. آنتی بیوتیک ها معمولاً در کنترل عفونت موثر هستند و با مصرف آنتی بیوتیک اکثر علائم مربوط به عفونت در طول دو روز تسکین پیدا می کند. عفونت دندان معمولاً پس از پنج روز با استفاده از آنتی بیوتیک بطور کامل درمان می شود. اگر عفونت محدود به ناحیه مورد نظر باشد، احتمالاً نیازی به مصرف آنتی بیوتیک نیست. به هر حال، اگر عفونت در دندان های مجاور، فک و سایر نواحی دهان پخش شود، دندان پزشک معمولاً از آنتی بیوتیک برای توقف گسترش عفونت استفاده می کند. آنتی بیوتیک ها همچنین در صورت ضعیف بودن سیستم ایمنی بدن نیز برای بیمار تجویز می شود.
  • عصب کشی دندان: این روش درمانی می تواند به حذف عفونت و نجات دندان شما کمک کند. این روش شامل حذف بخش پالپ آسیب دیده و خارج کردن عفونت است. در ادامه حفره پالپ و کانال های ریشه پر شده و قسمت آسیب دیده پوشانده و روکش می شود. عمل جراحی عصب کشی دندان همچنین ممکن است برای خارج کردن ریشه آسیب دیده پس از درمان عفونت استفاده شود. این روش درمانی فقط زمانی توصیه می شود که قسمت باقیمانده ساختار دندان پس از درمان برای نگه داشتن ابزارهای ترمیم دائمی کافی باشد.
  • کشیدن دندان آسیب دیده: اگر دندان امکان ترمیم نداشته باشد، لازم است که دندان آسیب دیده کشیده شود. در این حالت دندان پزشک دندان را کشیده و عفونت آن را خارج می کند. در ادامه دندان پزشک با استفاده از ابزار مخصوص تمام بافت آسیب دیده را از حفره دندان کشیده شده بر می دارد. در حقیقت کشیدن دندان و تمیز کردن ناحیه آسیب دیده به درمان زخم کمک می کند.
  • عمل جراحی: عفونت گسترش یافته به سطح دهان یا به ناحیه گردن ممکن است نیاز به خارج کردن با استفاده از عمل جراحی در شرایط بی هوشی داشته باشد. علاوه بر این، اگر عفونت درمان نشود، یا پس از عصب کشی گسترش پیدا کند، به احتمال زیاد نیاز به عمل جراحی و پر کردن محل آسیب و نیز نمونه برداری برای تشخیص مشکل وجود دارد.
  • بستری شدن در بیمارستان: عفونت های جدی ایجاد شده برای دندان و فک، عفونت های ثانویه دندان و عوارض ناشی از آن می تواند زندگی فرد را تهدید کند و به همین خاطر نیازمند مراقبت های اورژانسی و بستری شدن طولانی مدت تر در بیمارستان است.

عوامل خطر

عوامل ریسک برای ایجاد عفونت دندان شامل موارد زیر است:

  • عدم رعایت مناسب بهداشت دهان: اگر شما دندان های خود را بطور منظم مسواک نزنید یا از نخ دندان استفاده نکنید، احتمال ابتلا به عفونت دندان برای شما افزایش پیدا می کند.
  • تغذیه: استفاده از رژیم های غذایی خیلی شیرین و نیز غذاها و نوشیدنی هایی که به دندان می چسبند همچون شکلات، شیرینی، شکر و نوشیدنی های گاز دار و یا غذاهای حاوی نشاسته همچون چیپس، نان سفید، چوب شور و بیسکوئیت.
  • ضعیف بودن سیستم ایمنی: این مشکل ممکن است در نتیجه وجود برخی بیماری های خاص همچون دیابت، یا عوارض جانبی درمان هایی مثل استفاده از داروهای استروئید (کورتیکو استروئید) یا شیمی درمانی ایجاد شود.

عوارض

علامت اصلی عفونت دندان وجود درد شدید و ضربانی دندان یا لثه آسیب دیده است. این درد معمولاً به صورت یکباره احساس می شود و امکان بدتر شدن آن با گذشت چند ساعت یا چند روز وجود دارد. گاهی اوقات درد به سمت گوش، فک پایین و گردن، در همان سمتی که دندان آسیب دیده قرار دارد، کشیده می شود. علاوه بر این امکان مشاهده ورم صورت ، نیز وجود دارد که در صورت درمان نشدن عفونت می تواند به تدریج گسترش پیدا کرده و بزرگ شود.

سایر علائم ناشی از عفونت می تواند به شرح زیر باشد:

  • حساس شدن دندان شما و ناحیه اطراف آن
  • حساسیت به غذا و نوشیدنی های بسیار گرم یا بسیار سرد
  • وجود مزه بد در دهان
  • بوی بد دهان
  • احساس ناراحتی عمومی در بدن
  • مشکل در زمان باز کردن دهان
  • مشکل در زمان بلع غذا
  • مشکلات خواب
  • تب

عفونت دندان و لثه و رفع بوی بد دهان ناشی از آن  مسئله ای است که باید جدی گرفته شود. عفونت دندان در بارداری ممکن است مشکل ساز شود بنابراین قبل از دوران بارداری حتما به دندانپزشک مراجعه کنید. در صورت وجود علائم عفونت دندان در کودکان حتما به دندانپزشک مراجعه کنید تا از انتشار عفونت جلوگیری شود. اگر نسبت به رفع و درمان عفونت دندان سریعا اقدام کنید ممکن است دندانپزشک بتواند پس از درمان، دندان را با ترمیم پوسیدگی و عصب کشی حفظ کند و نیازی به درمان با جراحی نباشد.