دندانپزشکی (ارتودنسی و درمان دندان درد) در دوران بارداری

سؤالات مربوط به دندانپزشکی در دوران بارداری برای مادران امری رایج است و معاینه‌های سالیانه در زمان جرم گیری دندان برای پیشگیری از مشکلات احتمالی در دوران بارداری نه تنها روشی ایمن محسوب شده بلکه حتی توصیه نیز می‌گردند. افزایش سطوح هورمونی و خونریزی در دوران بارداری موجب تورم لثه‌ها شده و باقی ماندن غذا لابلای دندان‌ها افزایش خارش در لثه‌ها را به دنبال دارد. به طور کلی این عوامل موجب ایجاد دندان درد و پوسیدگی دندان‌ها می‌شوند. معاینه و انجام کارهای پیشگیری کننده روی دندان‌ها در دوران بارداری جهت جلوگیری از ایجاد مشکلات دندانی مانند بیماری‌های لثه، پوسیدگی دندان، مشکلات اورتودنسی و سایر مشکلاتی که به تولد نوزاد نارس مرتبطند، امری ضروری است.

مراقبت مناسب از دندان‌ها و لثه‌ها در دوران بارداری بسیار مهم است. بارداری موجب تغییر در سطح هورمون‌ها شده که این امر خطر پیشرفت درد دندانی ناشی از بیماری لثه، پوسیدگی دندان و سایر مشکلات دندانی را بالا برده و مجموع این عوامل می‌توانند در نهایت روی سلامت نوزاد تأثیر گذارند. متخصصان ما در کلینیک دندانپزشکی دکتر مرادخانی انواع درمان‌های لازم را برای درمان مشکلات دندانی خانم های باردار  با توجه به مرحله بارداری و نوع مشکل دندانی با کمترین خطر وارده به جنین  و مادر ارائه می‌دهند. این درمان‌ها شامل پر کردن دندان، عصب کشی و خدمات ارتودنسی می‌باشد. برای دریافت وقت مشاوره یا رزرو نوبت درمان می‌توانید با ما تماس بگیرید. 

دلایل مشکلات سلامت دندانی در دوران بارداری


دلایل رایج مشکلات سلامت دندانی در دوران بارداری عبارتند از:

جابجایی سطوح هورمون‌ها

هورمون‌های مرتبط با بارداری در برخی از زنان می‌توانند آن‌ها را مستعد مشکلات لثه کنند. در دوران بارداری، مشکلات لثه‌ای که اتفاق مافتند ناشی از افزایش جرم نبوده بلکه در واقع پاسخ بسیار شدیدی به جرم و پلاک در نتیجه‌ی افزایش سطوح هورمونی هستند.

استفراغ

هورمون‌های بارداری روی حلقه‌ی عضله‌ای که غذا را داخل معده نگه می‌دارد، تأثیر می‌گذارند. رفلاکس معدوی (برگرداندن غذا و آب) یا استفراغ همراه با بیماری تهوع حاملگی می‌توانند دندان‌های شما را از اسیدهای معدوی قوی بپوشانند. رفلاکس مداوم و استفراغ می‌توانند به مینای دندان شما آسیب رسانده و خطر پوسیدگی دندان را افزایش دهند.

تمایل شدید به غذاهای شیرین (دارای قند)

برخی از زنان در دوران بارداری تمایلات غیرمعمول نسبت به مواد غذایی (و دوری از غذا) دارند. تمایل مداوم برای خوراک‌های حاوی قند ممکن است خطر ایجاد پوسیدگی دندان را افزایش دهد. به جای آن می‌توانید از خوراک‌های حاوی قند کم استفاده نمایید.

حالت تهوع در هنگام مسواک کردن دندان‌ها

برخی از زنان باردار هنگام مسواک کردن متوجه این حالت می‌شوند. مسواک کردن دندان‌ها و  طور عمده مسواک دندان‌های آسیا حالت تعوع را تحریک می‌کند. هرچند، اگر  به طور منظم دندان‌های خود را مسواک نزنید، خطر ایجاد پوسیدگی دندان وجود دارد.

مشکلات دندانی در دوران بارداری


التهاب لثه

احتمال وقوع التهاب لثه در سه ماهه دوم در دوران بارداری بیشتر است. شما متوجه تورم در لثه‌های خود شده، حساسیت داشته و کمی خونریزی در لثه‌ها به خصوص در هنگام مسواک زدن و استفاده از نخ دندان را خواهید داشت.

تومورهای بارداری

این گونه بافت‌های دارای رشد بیش از حد روی لثه‌ها به خصوص در سه ماهه دوم دوران بارداری ظاهر می‌شوند. این بافت‌ها تومورهای در حال رشد غیر سرطانی هستند که به تجمع بیش از حد پلاک نسبت داده می‌شوند. تومورهای غیر سرطانی در دوران بارداری به آسانی خونریزی کرده و ظاهری شبیه تمشک دارند. بافت‌های به وجود آمده معمولاً پس از زایمان از بین می‌روند.

پوسیدگی دندان

پوسیدگی دندان زمانی اتفاق می‌افتد که اسیدهای موجود در دهان، مینای دندان را از بین ببرند. مینا لایه بیرونی سخت دندان است. به دلیل حضور اسید بیشتر در دهان در دوران بارداری و در مقایسه با حالت معمول، شما بیشتر در معرض خطر ایجاد پوسیدگی دندان قرار دارید. چنانچه دچار بیماری تهوع حاملگی هستید و اغلب بالا می‌آورید، اسید بیشتری در دهان شما تجمع می‌یابد.

دندان درد در بارداری

دندان درد در دوران بارداری در واقع امری رایج محسوب می‌گردد. تمامی تغییرات هورمونی در بدن شما موجب افزایش شانس ابتلا به التهاب لثه و دندان می‌گردد که نوعی از عفونت لثه‌ها به شمار می‌آید. به علاوه، احتمال ایجاد حفره دندانی در دوران بارداری زیاد است. هر دو این عوامل منجر به دندان درد یا زخم لثه می‌شوند.

مراقبت‌ها و درمان‌های دندانپزشکی حین بارداری


کشیدن دندان در بارداری

چنانچه کشیدن دندان باید در دوران بارداری انجام گیرد، بنابراین باید این عمل را در سه ماهه دوم دوران انجام دهید. بیمارانی که در سه ماهه اول یا آخر خود هستند در صورت امکان، باید کشیدن دندان خود را به زمانی بعد موکول کنند. کشیدن دندان در دوران بارداری را می‌توان در قسمت‌های انتهایی سه ماهه اول یا اولین ماه در سه ماهه آخر دوران بارداری نیز انجام داد. اما باید از انجام اعمال جراحی شدید در سه ماهه اول و آخر جلوگیری به عمل آورد.

کشیدن دندان عقل در دوران بارداری

در دوران بارداری ممکن است کشیدن دندان عقل ضروری باشد. بیشتر متخصصین زنان و زایمان بر این باورند که کشیدن دندان عقل در طول دوران بارداری می‌تواند انجام گیرد. دندان عقل را باید با کمترین آسیب وارده در دوران بارداری کشید. این عمل را باید در سه ماهه دوم دوران بارداری که زمانی مناسب و ایمن محسوب می‌شود انجام داد.

درمان روت کانال (عصب کشی)

با آن که بسیاری از درمان‌های زیبایی و انتخابی مربوط به دندان را باید تا زمان پس از زایمان به تأخیر انداخت اما این موضوع در مورد عمل‌های دندانی ضروری صدق نمی‌کند. در هنگام وجود عفونت در کانال ریشه، بهترین راه درمان جهت اطمینان از اینکه عفونت گسترش نمی‌یابد و خطری متوجه مادر یا نوزاد نیست، عصب کشی است.

همانند سایر روش‌ها، خطرهایی نیز وجود داشته اما در مورد عصب کشی این میزان نسبت به سایر عمل‌ها به مراتب برای شما و نوزادتان کمتر است. معمولاً برای عصب کشی توصیه می‌شود که تا زمان سپری شدن سه ماهه اول دوران بارداری صبر کنید. چنانچه در مورد زمان انجام این عمل مطمئن نیستید، مشاوره با دندانپزشکتان می‌تواند به شما جهت تصمیم گیری بهتر برای سلامت دهانی‌تان کمک نماید.

درمان‌های ارتودنسی

متخصص ارتودنسی باید از بارداری شما یا برنامه‌ریزی شما برای باردارشدن پیش از آغاز هرگونه درمان آگاهی یابد. در برخی موارد، یک خانم باردار اضافه وزن زیادی پیدا کرده و در نتیجه اندازه صورت یا دهان او تغییر می‌کند. زمانی که این موضوع اتفاق می‌افتد، متخصص بهداشتی که روی تجهیزات کار می‌کند، می‌تواند قالب جدیدی از دهان و دندان شما ایجاد کند. سپس متخصص ارتودنسی بر اساس اندازه الاینرهای شما تنظیمات را انجام داده و از صحت کار دستگاه اطمینان حاصل می‌کند. متناوباً، شاید شما اغلب اوقات احتیاج به مراجعه به کلینیک دندانپزشکی داشته باشید تا سیم‌های  تجهیزات زبانی شما با توجه به تغییرات وزنی که دارید تنظیم گردند.

چنانچه دچار بیماری‌های لثه هستید، بنابراین انجام معاینات ارتودنسی در مراکز مرتبط امری ضروری به شمار می‌آید. در این مراکز شما می‌توانید مشاوره و درمانی را دریافت کنید که باعث سالم نگه داشتن دندان شما می‌شود. کارشناسان مراکز ارتودنسی ضمن همکاری با یک پریودنتیست می‌توانند عفونت را از لثه‌های شما دور کرده تا احتمال از دست دادن دندان در نتیجه‌ی التهاب لثه‌ها از بین برود. چنان چه آسیبی در دهان خود دارید به طوری که احتمال از دست دادن دندان وجود دارد، مطمئن‌ترین راه مراجعه به مراکز ارتودنسی است.

داروهایی که در دوران بارداری برای درمان مشکلات دندانی کاربرد دارند


ضد دردهایی که در دوران بارداری استفاده می‌شوند

می‌توان برای از بین بردن درد بیمار استامینوفن تجویز کرد. این دارو جزء دسته داروهای ایمن به شمار می‌رود. ایبوبروفن نیز تا هفته سی و دوم بارداری دارویی ایمن است. چنان چه شدت درد زیاد است، می‌توان از نارکوتیک‌هایی مانند کدئین برای مدتی کوتاه و پس از مشاوره با متخصص زنان و زایمان نیز استفاده کرد.

آنتی بیوتیک‌هایی که در دوران بارداری استفاده می‌شوند

آنتی بیوتیک‌ها برای درمان یا پیشگیری از عفونت مورد نیاز هستند. پنی سیلین (که جزو گروه ب از لحاظ بی‌خطری در دوران بارداری طبقه‌بندی می‌شود) و سفالوسپورین‌ها را می‌توان در بیماران مصرف کرد مگر آن که بیمار نسبت به این دو دارو آلرژی داشته باشد. چنانچه معده بیمار می‌تواند داروی اریترومایسین را تحمل کند، می‌توان از این دارو نیز استفاده کرد. اگر تتراسایکلین را در سه ماهه دوم یا سوم بارداری مصرف کنید، ممکن است منجر به رسوب تتراسایکلین در دندان‌های نوزاد شود.

استفاده از اشعه ایکس در دوران بارداری

در طول فرایند کشیدن دندان، ممکن است به رادیوگرافی احتیاج داشته باشید. در هنگام استفاده از اشعه ایکس در زنان باردار می‌توان از یک محافظ سربی جهت پوشاندن قسمت‌های بالایی بدن استفاده کرد. اشعه ایکسی که جهت تشخیص بیماری استفاده می‌شود درجه تابش بالایی نداشته و هیچ گونه عوارض جانبی برای جنین در حال رشد یا جنین در مراحل ابتدایی (رویان) ندارد.

پیشگیری


  • چکاپدندان را انجام دهید: دندان‌های خود را تمیز کرده و بررسی کنید. از این که هرگونه عمل دندانپزشکی باید روی دندان‌هایتان انجام گیرد اطمینان حاصل نمایید. جرم‌هایی که موجب ایجاد حفره می‌شوند می‌توانند پس از تولد نوزاد به او انتقال یابند.
  • دو بار در روز دندان‌هایتان را مسواک کنید: حداقل دو بار در روز دندان‌های خود را با خمیر دندان حاوی فلوراید مسواک بزنید. از مسواک نرم استفاده کنید. برس‌های مسواک را دقیقاً در محل تلاقی دندان و لثه قرار داده و مسواک بزنید. این محل جایی است که بیماری‌های لثه از آن جا شروع می‌شود.
  • از نخ دندان به صورت روزانه استفاده کنید: از نخ دندان برای تمیز کردن قسمت‌هایی از دندان استفاده کنید که در هنگام مسواک زدن به سختی پاک می‌شوند و قابل دسترسی نیستند.
  • مصرف شیرینی را محدود کنید: خوراکی‌های حاوی نشاسته یا شیرین موجب حمله اسیدها به دندان‌ها می‌شوند. نوشیدنی‌های شیرین و مواد غذایی شیرین کمتری را نوشیده و بخورید. نوشیدنی‌های گازدار (سودا) و مواد شیرین ممکن است موجب ایجاد حفره شوند. میوه و سبزی بیشتری مصرف کنید.
  • مراقبت‌های پیش از زایمان را انجام دهید: از مشاوره‌ی متخصص سلامت خود بهره بگیرید. این موضوع برای سلامت شما و نوزادتان بسیار مهم است.
  • میزان کافی کلسیم مصرف کنید: شما برای استخوان و دندان نوزاد خود به مصرف مناسب کلسیم احتیاج دارید. کلسیم در شیر، پنیر، آجیل و سبزیجات دارای برگ سبز به میزان مناسب موجود است.