دندان شیری نوزادان و کودکان، تعداد و زمان درآمدن آن

کودکان حدودا در سن ۶ ماهگی شروع به دندان درآوردن می‌کنند. این دندان‌ها، دندان شیری نام دارند و موقتی هستند و در آینده می‌افتند. کودکان به طور کلی ۲۰ دندان شیری در می‌آورند که ۱۰ تای آن در فک بالا و ۱۰ تای دیگر در فک پایین رشد می‌کند. این دندان‌ها پایه و اساس دندان‌های دائمی هستند و محل رویش دندانهای دائمی را حفظ می‌کنند. پس از مدتی دندان‌های شیری به تدریج می‌افتند و در جای آنها ۳۲ دندان دائمی رشد می‌کند.

به خاطر داشته باشید که به این خاطر که دندان‌های شیری موقتی هستند، بدین معنا نیست که نباید مانند دندان‌های دائمی از آنها مراقبت کرد. داشتن عادات غذایی سالم و مسواک کردن دندا نها به طور منظم باید بلافاصله بعد از رویش اولین دندان شیری به کودک آموزش داده شود. در اغلب کودکان، دندان‌های شیری  در سن شش سالگی  شروع به افتادن می‌کنند و پس از مدتی دندان‌های دائمی به جای آنها پدیدار می‌شوند. این روند تا اوایل سن نوجوانی ادامه خواهد داشت. کلینیک دندانپزشکی دکتر مرادخانی این خدمات را با برنامه‌های پیشگیرانه به مادران و فررزندان آنها ارائه می‌دهند. جهت مشاوره و رزرو نوبت، می‌توانید با ما تماس حاصل فرمایید.

 چرا دندان‌های شیری اهمیت دارند؟


دندان‌های شیری برای سلامت و رشد کودک بسیار با اهمیت هستند. آنها به کودک کمک می‌کنند که غذا را بجود، صحبت کند و لبخند بزند. آنها همچنین فضا را برای رشد دندان‌های دائمی در فک نگه می‌دارند. زمانی که دندان شیری زودتر از موعد می‌افتد، ممکن است دندان دائمی فضای کافی برای رشد پیدا نکند و به فضاهای سایر دندان‌ها وارد شود که باعث می‌شود دندان دیگر جای کافی برای رشد پیدا نکند. این مسئله موجب نامرتبی و شلوغی دندان‌ها می‌شود. به همین دلیل است که شما باید در مورد کودکانی که به تازگی دندان در آورده اند نیز بهداشت دهان و دندان را به خوبی رعایت کنید تا بتوانید از دندان‌های دائمی آنها نیز مراقبت کنید.

دندان‌های شیری چه موقع درمی آیند؟

تمامی ۲۰ دندان شیری کودک در زمان تولد در فک او موجود هستند و کم کم رشد می‌کنند تا این که در حدود ۶ ماهگی تا ۱ سالگی آشکار می‌شوند.اغلب کودکان تا سن سه سالگی، تمامی ۲۰ دندان شیری خود را دارند. هر کودک با کودک دیگر متفاوت است اما معمولا اولین دندان‌هاس شیری که آشکار می‌شوند، دندانهای جلویی فک بالا و پایین هستند.زمانی که برای تولین بار دندان شیری در حال درآمدن است، ممکن است کودک دچار درد و حساسیت لثه شود. شما می‌توانید با یک انگشت تمیز، با یک قاشق سرد یا یک پد گاز استریل مرطوب روی لثه کودک خود را به آرامی مالش دهید تا حس بهتری داشته باشد. همچنین می‌توانید یک حلقه‌ی مخصوص گاز گرفتن که تمیز باشد به کودک خود بدهید تا آن را بجود و روی لثه‌های خودش بکشد. اگر کودک شما همچنان ناآرام است و درد دارد، یا پزشک یا دندانپزشک خود مشورت کنید.

دلایل دیر درآمدن دندانها


اولین دندان شیری به احتمال زیاد تا سه یا چهار ماهگی آشکار نمی شود. بیرون آمدن دندان شیری قبل از این سن، در واقع پیش از موعد در آمدن دندان شیری محسوب می‌شود. از سوی دیگر اگر تا سن ۱ ماهگی دندانهای شیری آشکار نشوند اسن موضوع نیز به معنای دیر درآمدن دندان‌ها است. در بسیاری از موارد علت دیر در آمدن دندان‌ها مشخص نیست و حتی مکن است ۱۸ ماه طول بکشد که اولین دندان شیری کودک در بیاید. برخی از عوامل احتمالی که موجب دیر درآمدن دندان‌ها می‌شود عبارتند از:

عوامل ارثی

دیردرآمدن دندان‌ها می‌تواند ارثی باشد. در اغلب موارد، دیر درآمدن دندان یکی از خصوصیات ژنتیکی است که بین همه فرزندان یک خانواده دیده می‌شود و به نسل بعد منتقل می‌شود. مادران معمولا از قبل می‌دانند که کودک آنها به احتمال زیاد دیر دندان درخواهد آورد مگر آنکه این اولین باری باشد که صاحب فرزند می‌شوند. در در آمدن دندان‌ها ممکن است از خانواده پدر یا مادر به فرزند به ارث برسد بنابراین اگر پدر یا مادر خودشان در زمان دیر دندان در آورده اند، احتمال آن زیاد است که فرزندشان نیز همین گونه باشد. اگر در اینباره اطلاعی ندارید می‌توانید از پدر و مادر خود یا پدر و مادر همسر خود سوال کنید.

تغذیه نامناسب

تغذیه نامناسب نیز می‌تواند باعث در درآمدن دندان‌ها شود. در این مورد، دیر درآمدن دندان‌ها تنها یکی از چندین علائمی است که بر اثر سوءتغذیه بروز می‌کند. کودکانی که بر اثر سوء تغذیه دیر دندان در می‌اورند، معمولا ضعیف تر هستند و جثه کوچک تری دارند و وزن آنها نیز کمتر از حد طبیعی است. این مشکل می‌تواند ناشی از عدم شیردهی مادر به طور مناسب و یا نبود مواد مغذی کافی در شیر خشک کودک باشد. کودکان به ویتامین A، C، و D و کلسیم و پتاسیم نیاز دارند. کمبود ویتامین و مواد معدنی و خصوصا کمبود ویتامین D و کلسیم می‌تواند منجر به دیر در آمدن دندان‌ها شود.

کم کاری تیروئید

دیردرآمدن دندان‌ها همچنین می‌تواند براثر کم کاری تیروئید باشد. کودکانی که کم کاری تیروئید دارند دچار برخی مشکلات رشدی می‌شوند. سایر علائم کم کاری تیروئید عبارتند از خستگی مفرط، ضعف، سردرد و خشکی مفاصل. در کودکانف کم کاری تیروئید می‌تواند موجب دیر راه افتادن، دیر حرف زدن، دیر درآمدن دندان‌ها و اضافه وزن شود.

چه زمان باید به پزشک مراجعه کرد؟


اگر کودک شما به سن ۱۳ ماهگی رسیده است و دندان‌های شیری او هنوز آشکار نشده اند و از سوی دیگر دیر درآمدن دندان‌ها موضوعی ارثی در خانواده شما نیست، لازم است به متخصص اطفال مراجعه کنید. متخصص اطفال می‌تواند تعیین کند که دیر ردامدن دندان‌ها به خاطر نبود فضای کافی در فک، تغذیه نامناسب، کم کاری تیروئید یا علت دیگر است. اگر تا سن ۱۸ ماهگی دندان‌های کودک شما درنیاید، متخصص اطفال شما را به یک دندانپزشک اطفال ارجاع می‌دهد.

چگونه از دندان‌های کودک خود مراقبت کنید؟


بسیار مهم است که از ابتدا به خوبی از دندان‌های شیری کودک خود مراقبت کنید.

  • از همان روزهای ابتدایی تولد فرزندتان، با کمک یک گاز استریل یا دستمال تمیز لثه‌ها و دهان کودک خود را تمیز کنید. بلافاصله بعد از این که دندان‌ها از لثه بیرون زدند، در معرض پوسیدگی هستند. دندان‌های جلویی کودک معمولا در سن ۶ ماهگی در می‌آیند. البته در بعضی از کودکان ممکن است درآمدن دندان شیری تا ۱۲ الی ۱۴ ماه نیز طول بکشد.
  • برای کودکان زیر سه سال، با بیرون آمدن دندان‌های شیری مس.اک زدن دندان‌ها را آغاز کنید. لازم است از خمیردندان حاوی فلوراید برای این کار استفاده کنید اما میزان استفاده از خمیردندان باید تنها به اندازه یک دانه برنج باشد. دندانهای کودک خود را دو بار در روز (صبح و شب و یا طبق دستود دندانپزشک) به طور کامل مسواک کنید. در صورتی که کودک خودش می‌خواهد مسواک بزند، کا اورا زیر نظر داشته باشید تا به نحو صحیح مسواک بزند و از میزان کافی خمیردندان استفاده کند.
  • برای کودکان ۳ تا ۶ ساله به اندازه‌ی یک لوبیای کوچک از خمیر دندان حاوی فلوراید استفاده کنید. دندان‌ها را دوبار در روز به طور کامل مسواک بزنید. مسواک زدن کودک خود را زیر نظر داشته باشید و به او یاآوری کنید که نباید خمیردندان را قورت بدهد.
  • تا زمانی که مطمئن شوید کودک شما خودش به نحو صحیح می‌تواند مسواک بزند به مسواک زدن دندان‌های او و یا زیر نظر داشتن مسواک زدن او ادامه دهید. این کار را دوبار در روز و یا خمیر دندان مخصوص کودکان انجام دهید. همچنان به اندازه‌ی یک لوبیا از خمیر دندان استفاده کنید. زمانی که کودک شما دو دندان کنار هم در آوردن، کشیدن نخ دندان را نیز باید آغاز کنید.

شیر دادن به کودک به مرتب بودن دندان‌های کودک کمک می‌کند


مطالعات نشان داده اند که کودکانی که تا ۶ ماه تنها از شیر مادر تغذیه می‌کنند، به احتمال بیشتری، دندان‌های مرتبی خواهند داشت و  نسبت به کودکان دیگری که که از شیر مادر تغذیه نمی کنند، کمتر دچار مشکلاتی مانند اپن‌بایت، کراس‌بایت و اوربایت (قرار نداشتن دندان‌های فک بالا و پایین به طور صحیح روی هم) می‌شوند. از سوی دیگر اگر شما به کودک خود شیر می‌دهید، این موضوع بدین معنا نیست که او به طور قطع در آینده احتیاجی به ارتودنسی نخواهد داشت. عوامل دیگری مانند ژنتیک، استفاده از پستانک و مکیدن انگشتان بر مرتب بودن دندان‌ها تاثیر دارند. هر کودک شرایط خاص خودش را دارد. بهترین کار این است که کودک خود را به طور منظم نطد دندانپزشک ببرید تا روند در آمدن دندان‌های شیری او را تحت نظر داشته باشد و اطمینان حاصل کند که دندان‌های شیری و دائمی در زمان درست و به شکل صحیح در می‌آیند.