زرد شدن و تغییر رنگ دندان ها : علت و درمان

در دنیای امروزی و در بین جوانان، لک شدن و زردی دندان ها یکی از شکایت های عادی مربوط به مشکلات دندان است. به همین خاطر افراد هر روز سعی می کنند از ابزارهای جدید برای رفع زردی دندان و سایر مشکلات مربوط به تغییر رنگ دندان ها استفاده کنند. در این رابطه، مجموعه متنوعی از ابزارها شامل ابزارهای سفید کننده، روش های خانگی تا خمیر دندان ها و آدامس های سفید کننده وجود دارد که استفاده هر یک از آنها می تواند تاثیر متفاوت بر مدت و مقدار سفید شدن دندان ها و ایجاد یک طرح لبخند جذاب برای افراد مختلف داشته باشد. این مشکل می تواند حتی در کودکان و یا بعد از ارتودنسی دندان نیز بوجود آید.

انواع

زرد شدن دندان ها به دو دسته اصلی طبقه بندی می شود: تغییر رنگ خارجی و تغییر رنگ ذاتی.

  • تغییر رنگ خارجی: بر روی لایه خارجی دندان تحت عنوان مینای دندان ایجاد می شود. لکه های مینای دندان از سفید مایل به زرد تا لکه های قهوه ای را در بر می گیرد.
  • تغییر رنگ ذاتیک زمانی اتفاق می افتد که ساختار داخلی دندان تحت عنوان عاج تغییر رنگ می دهد و در این حالت رنگ عاج دندان تیره شده یا به رنگ زرد یا خاکستری در می آید.

با وجودی که لکه های خارجی را می توان به طور موثر با استفاده از تکنیک های مختلف اصلاح طرح لبخند با سفید کردن دندان چه بعد و چه قبل از ارتودنسی دندان، درمان کرد اما دندان زرد ذاتی احتمالاً مقاومت بیشتری دارند و در بسیاری از مواقع درمان آنها نیازمند استفاده از روش های دندانپزشک زیبایی همچون روکش ونیر است.

دلایل

برای تیره شدن دندان ها علت های متعدد وجود دارد که این بعضی از این دلایل عبارتند از:

  • غذاها/ نوشیدنی ها: مصرف قهوه، چای، نوشابه کولا، شراب، میوه ها و سبزیجات خاص (برای مثال، سیب و سیب زمینی) می توانند علت زرد شدن دندان ها باشد.
  • استفاده از تنباکو: سیگار کشیدن یا جویدن تنباکو می تواند باعث ایجاد دندان زرد شود.
  • عدم رعایت مناسب بهداشت دندان: استفاده ناکافی از مسواک و نخ دندان برای خارج کردن پلاک و لکه های ایجاد شده از مواد غذایی همچون قهوه و تنباکو می تواند باعث زرد شدن دندان شود.
  • بیماری: ابتلا به برخی بیماری های خاص می تواند بر مینا (سطح سخت روی دندان) و عاج دندان (ماده ای که زیر مینای دندان قرار دارد) تاثیر گذاشته و باعث تغییر رنگ و زرد شدن  دندان شود. علاوه بر این، درمان های استفاده شده برای شرایط خاص نیز می تواند بر رنگ دندان تاثیرگذار باشد. برای مثال، پرتو درمانی سر و گردن و شیمی درمانی می تواند باعث تغییر رنگ دندان ها شود. علاوه بر این، عفونت های خاص مشاهده شده در بارداری می تواند باعث تغییر رنگ و زرد شدن دندان های نوزاد با تاثیر گذاری بر فرآیند توسعه مینای دندان شود.
  • مصرف داروهای خاص: مصرف آنتی بیوتیک هایی مثل تتراسیکلین و داکسی سایکلین می تواند به وجود آمدن دندان زرد در حال رشد در کودکان کوچکتر از سن ۸ سال شود. علاوه بر این شستشوی دهان با دهان شویه های حاوی کلر هگزیدین و ستیل پیریدینیوم کلراید می تواند باعث زرد شدن دندان ها شود. مصرف آنتی هیستامین ها (مثل بنادریل)، داروهای ضد روان پریشی، و داروهای ضد فشار خون نیز می تواند باعث ایجاد دندان زرد شود. سیاه شدن دندان با قطره آهن نیز از عارضه های شایع میباشد .
  • مواد اولیه دندان پزشکی: بعضی از مواد اولیه مورد استفاده در دندان پزشکی همچون ترمیم آمالگام و بطور خاص مواد حاوی سولفید نقره می تواند باعث ایجاد رنگ خاکستری تا مشکی بر روی دندان ها شود.
  • بالا رفتن سن: با بالا رفتن سن، لایه خارجی مینای دندان های شما دچار فرسایش شده به این ترتیب تغییر رنگ دندان  به دلیل آشکار شدن رنگ زرد طبیعی عاج دندان بروز می یابد. ضمن اینکه دندان قروچه نیز می تواند باعث فرسایش دندان شود.
  • مسائل ژنتیک: مینای دندان بعض افراد بطور طبیعی روشن تر یا تیره تر از سایرین است.
  • عوامل محیطی: از جمله این عوامل می تواند اشاره کرد بهمصرف زیاد فلوراید به خاطر منابع محیطی (مقدار فلوراید طبیعی بالا در آب آشامیدنی) یا استفاده زیاد آن (مثل استفاده زیاد دهان شویه ها، خمیر دندان ها و مکمل های حاوی فلوراید) می تواند باعث تغییر رنگ دندان ها شود.
  • آسیب: برای مثال وارد شده به خاطر افتادن از بلندی می تواند باعث ایجاد آسیب به فرآیند تشکیل مینای دندان در کودکانی شود که دندان های آنها هنوز در حال رشد است. وارد شدن آسیب همچنین می تواند باعث زرد شدن دندان و تغییر رنگ آن در بزرگسالی شود.

درمان

انتخاب های درمانی برای دندان های تغییر رنگ داده و دندان زرد به شدت بستگی به دلیل ایجاد مشکل دارد. به همین خاطر قبل از برنامه ریزی برای درمان مشکل تغییر رنگ، ابتدا باید یک ارزیابی جامع از وضعیت سلامت دهان انجام شود. در این رابطه مشکلات رایج همچون پوسیدگی دندان و بیماری لثه باید قبل از درمان های زیبایی دندان پزشکی برای دندان زرد و تغییر رنگ دندان مورد توجه قرار گیرند. روش های درمانی قابل استفاده برای درمان تغییر رنگ دندان می تواند شامل موارد زیر باشد:

3

  • رعایت مناسب بهداشت دهان و دندان: رعایت مناسب بهداشت دهان و دندان با مسواک زدن و نخ دندان کشیدن روزانه و ملاقات منظم با دندان پزشک برای تمیز کردن حرفه ای دندان ها در فواصل زمانی شش ماهه یا فواصل زمانی نزدیک تر با توجه به تشخیص دندان پزشک می تواند به حذف لکه ها و باکتری های ایجاد شده بر روی سطح دندان کمک موثر کند. در این رابطه شما می توانید از مسواک ما اولتراسونیک برای حذف موثر لکه های ایجاد شده بر روی دندان زرد به خاطر مصرف غذا استفاده کنید.
  • سفید کردن دندان: محصولات برای سفید کردن دندان به چهار گروه طبقه بندی می شوند:
  1. سفید کننده های مورد استفاده در مطب های دندان پزشکی: دندان پزشک شما می تواند به سادگی برای حذف زرد شدن دندان ها و دندان زرد با علت خارجی  و بخشی از تغییر رنگ ذاتی دندان ها در نتیجه مصرف غذا یا نوشیدنی و یا سایر عوامل احتمالی از ژل پر اکسید هیدروژن بلیچینگ بر روی مینای دندان استفاده کند.
  2. بلیچینگ دندان پزشکی قابل استفاده در خانه: بسیاری از دندان پزشکان اعتقاد دارند بسته های سفید کننده خانگی می تواند بهترین نتایج را بر روی دندان زرد با گذشت زمان داشته باشند. این بسته ها بطور خاص برای تغییر رنگ خارجی دندان ها مناسب تر هستند و معمولاً امکان استفاده از آنها برای سفید کردن و جرم گیری دندان به صورت خانگی از طریق ژل یا نوار وجود دارد. برای جرمگیری دندان معمولاً از یک سینی دهان استاندارد یا سفارشی و یک ژل سفید کننده استفاده می شود. این ژل بطور خاص حاوی سطح کمتری از پر اکسید هیدروژن در مقایسه با نسخه قابل استفاده در مطب دندان پزشکی است. این ماده بر روی سینی های مخصوص قرار گرفته و به صورت روزانه برای یک ساعت یا بیشتر (گاهی اوقات در طول شب) برای حدود دو تا چهار هفته با توجه به رنگ دلخواه مورد نظر استفاده می شود.
  3. بسته های خریداری شده از داروخانه ها برای استفاده خانگی: محصولات سفید کننده قابل تهیه از داروخانه ها یک راهکار سنتی و کم هزینه برای جایگزینی بلیچینگ دندان زرد بدون نیاز به نظارت دندان پزشک است. در این محصولات مقدار کمتری از ژل بلیچینگ استفاده شده. این محصولات شامل دهان شویه ها، خمیر دندان ها، آدامس ها، نخ دندان و نوارهای سفید کننده است. در این حالت خمیر دندان، آدامس و نخ دندان می تواند باعث پاک شدن لکه های سطح دندان شود. دهان شویه و مسواک های مخصوص دارای سطوح پایین تر پر اکسید هیدروژن و دارای تاثیر کمتر سفید کنندگی بر دندان زرد هستند و نوارها نیز می توانند نتایج زیبایی مشابه موارد فوق را برای استفاده کننده به همراه داشته باشد.

باندینگ کامپوزیت، روکش و ونیر: برای علت زردی دندان که به خاطر مصرف زیاد فلوراید، عصب کشی، و یا مصرف تتراسایکلین یا سایر داروها دچار تغییر رنگ شده اند، دندان پزشک احتمالاً استفاده از یک لایه خارجی به رنگ دندان از جنس مواد باندینگ کامپوزیت دندان ، ونیر پرسلاین یا روکش عاج را به جای استفاده از بلیچینگ پیشنهاد می کند. ونیرهای رزین کامپوزیت بطور مستقیم بر روی دندان زرد قرار گرفته و به شکل و رنگ دلخواه در می آیند.

برای اطلاع از بهترین روش درمانی جهت درمان تغییر رنگ دندان ها برای شرایط خاص خود، لازم است با دندان پزشک مشورت و صحبت نمایید.

جلوگیری

4

برخی فعالیت های مورد توجه در سبک زندگی می تواند به پیشگیری از زرد شدن دندان ها و نیز سفید ماندن دندان ها پس از سفید کردن آنها کمک فراوان کند. برای مثال، خودداری از مصرف غذاها و نوشیدنی هایی که باعث لک شدن دندان ها می شود و اجتناب از مصرف زیاد فلوراید می تواند تاثیر خاص در جلوگیری از تغییر رنگ و وجود دندان زرد داشته باشد. اگر شما قهوه مصرف می کنید و یا سیگاری هستید، این کار را ترک کنید یا مقدار مصرف خود را تا حد امکان کاهش دهید. در صورتی که لکه های ذاتی در نتیجه وارد شدن آسیب به یک عصب یا رگ خونی در دندان ایجاد شده باشد، برای پیشگیری از آن می توان از روش عصب کشی برای درمان و خارج کردن بخش داخلی دندان به نام پالپ قبل از گسترش پوسیدگی و لکه ایجاد شده استفاده کرد. همچنین توجه به بهداشت دندان می تواند در پیشگیری از دندان زرد در نتیجه وجود جرم و دیگر بیماری های دهان کمک کند.

دندان زرد گاهی از عوارض ارتودنسی بوده و بعد از ارتودنسی، درکودکان و یا در بارداری نیز می تواند به وجود آید، اگر با زرد شدن دندان ارتودنسی در بارداری مواجهه هستید قبل از هرگونه درمانی با پزشک مشورت کنید و دندان پزشک خود را در جریان وضعیتتان قرار دهید. زرد شدن دندان علاوه بر سطح جلویی دندان در پشت دندان نیز می تواند بوجود آید. درمان دندان زرد با علت خارجی راحتتر و در بعضی مواقع کم هزینه تر می باشد. در صورت تغییر رنگ دندان ها با مراجعه به دندان پزشک می توانید بهترین روش را برای سفید کردن و از بین بردن لکه های دندان استفاده کنید.