لکه‌های سفید روی دندان (فلوروسیس) کودکان: علت و درمان

فلوروسیس دندان یک بیماری مرتبط با زیبایی است که دندان‌ها را تخت تأثیر قرار می‌دهد و به دلیل استفاده بیش‌ازاندازه از فلوراید در ۸ سال ابتدایی زندگی به وجود می‌آید. این‌زمانی است که بیشتر دندان‌های دائمی تشکیل‌شده‌اند. بعد از رشد دندان‌ها، کسانی که به  فلوروسیس مبتلا شده‌اند تقریباً دندان‌هایشان تغییر رنگ می‌دهد. برای مثال ممکن است لکه‌های سفید روی دندان‌ها پدید بیاید که فقط دندان‌پزشک قدرت تشخیص آن‌ها را دارد. در موارد شدیدتر دندان‌ها می‌توانند:

  • لکه‌هایی به رنگ زرد تا قهوه‌ای تیره داشته باشند
  • سطح دندان‌ها نامرتب می‌شود
  • سوراخ‌های دندان به‌شدت قابل‌تشخیص‌اند

بیشتر افراد به نوع ضعیف فلوروسیس دندان دچار می‌شوند، کمتر از ۲ درصد افراد نوع متوسط فلوروسیس را دارا هستند و فقط ۱ درصد به نوع شدید آن مبتلا می‌گردند. اگرچه فلوروسیس یک بیماری نیست اما تأثیر آن می‌تواند باعث ناراحتی‌های ذهنی شود که به‌سختی درمان می‌گردد. مراقبت‌های والدین در جلوگیری از  به وجود آمدن فلوروسیس دندان‌ها بسیار اهمیت دارد. اگر روی دندان‌های کودک خود رگه‌ها و یا نقاط سفیدرنگی دید و یا تشخیص دادید که یک یا تعدادی از دندان‌های او تغییر رنگ داده‌اند حتماً به دندان‌پزشک مراجعه نمایید. دندان‌هایی که تحت تأثیر فلوروسیس قرارگرفته‌اند بیمار نیستند. فلوروسیس به دلیل کرم‌خوردگی‌ها و یا دیگر بیماری‌های دندان به وجود نمی‌آید. ظاهر دندان‌ها می‌توانند به‌وسیله‌ی سفیدکننده‌های دندان، روش‌های لکه‌برداری سطحی، استفاده از روکش و دیگر روش‌های درمان تغییر رنگ دندان درمان شوند. برای دریافت مشاوره  درزمینهٔ روش‌های درمان و پیشگیری از مشکلات دهان و دندان کودکان یا رزرو نوبت می‌توانید با ما تماس حاصل نمایید.

لکه سفید روی دندان چیست؟


میزان مناسب و کافی فلوراید کمک می‌کند تا از پوسیدگی دندان در کودکان و بزرگ‌سالان جلوگیری شود. فلوراید هم در زمان رشد دندان‌ها و هم از لحظه‌ای که دندان‌ها از لثه بیرون می‌آیند بر روی آن‌ها تأثیر می‌گذارد. مصرف فلوراید در زمان تشکیل دندان‌ها می‌تواند باعث به وجود آمدن تغییراتی در سطح مینای دندان شود. این تغییرات به‌طور گسترده تبدیل به فلوروسیس دندانی می‌شوند. فلوروسیس دندان تغییر در ظاهر مینای دندان است. این تغییرات در موارد ضعیف نقاط سفیدرنگی هستند که به‌سختی قابل‌تشخیص‌اند اما در موارد شدیدتر تبدلی به لکه‌ها فرورفتگی می‌شوند.

چه کسانی مستعد لکه سفید روی دندان هستند؟


فقط کودکان ۸ ساله و یا کوچک‌تر به فلوروسیس دندانی (لکه سفید روی دندان کودک) مبتلا می‌شوند چراکه در این زمان دندان‌های دائمی در زیر لثه‌ها در حال تشکیل شدن هستند.

  • بعد از جوانه زدن یا بیرون آمدن دندان‌ها از درون لثه و در محیط دندان قرار گرفتن دیگر امکان ابتلا به فلوروسیس دندانی در آن‌ها وجود ندارد.
  • کودکان بالای ۸ سال، نوجوانان و بزرگ‌سالان به فلوروسیس دندانی مبتلا نمی‌شوند.

دلایل ایجاد لکه سفید روی دندان


یکی از اصلی‌ترین دلایل به وجود آمدن فلوروسیس دندانی استفاده محصولاتی مانند خمیردندان و یا دهان‌شوی‌هایی است که بیش‌ازاندازه فلوراید دارند. گاهی کودکان مزه‌ی خمیردندان‌های فلورایدی را بسیار دوست دارند و به‌جای تف کردن آن‌ها را فرومی‌برند. اما فلوروسیس دندانی دلایل دیگری نیز دارد. برای مثال استفاده‌ی بیشتر از میزان تجویزشده‌ی محلول فلوراید در کودکان در ابتدای دوران کودکی می‌تواند باعث فلوروسیس دندانی شود. محصولات فلورایدی مانند آب‌های فلورایدی، آب‌میوه‌ها و نوشیدنی‌های بدون الکل غنی‌شده با فلوراید می‌توانند فلوراید موردنیاز برای کودکان را تأمین کنند.

معمولاً رایج‌ترین منابع فلوراید شامل موارد زیر می‌شود:

  • خمیردندان (اگر توسط خردسالان فروداده شود)
  • نوشیدن آب‌های حاوی فلوراید
  • نوشیدنی‌ها و غذاهایی که به کمک آب‌های حاوی فلوراید درست‌شده‌اند
  • مکمل‌های غذایی که شامل فلوراید هستند مانند قرص و قطره
  • دیگر محصولات محافظ دندان مانند دهان‌شوی، ژل و فوم

میزان فلوراید در آب‌های آشامیدنی


فلوراید به‌طور طبیعی در آب موجود است. بالاتر بودن میزان فلوراید طبیعی در آب آشامیدنی نسبت به میزان توسیِ شده باعث افزایش خطر ابتلا به فلوروسیس دندانی می‌شود. در مکان‌هایی که میزان فلوراید موجود در آب از ۲ واحد در هر میلیون مترمکعب تجاوز می‌کند مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌ها به والدین پیشنهاد می‌دهد تا منبع آب آشامیدنی کودکان خود را تعویض نمایند.نگرانی‌ها در خصوص استفاده بیش‌ازاندازه از فلوراید در کودکان وزارت بهداشت را وادار کرد تا در ژانویه‌ی ۲۰۱۱ سطح فلوراید موجود در آب‌های آشامیدنی را کاهش دهد. همچنین سازمان محافظت از محیط‌زیست در حال به برسی قوانین خود در خصوص محدودیت بالای میزان فلوراید در آب‌های آشامیدنی است.

نشانه‌های فلوروسیس دندانی


نشانه‌های فلوروسیس دندانی از نقاط و یا خطوط سفیدی که سختی قبل تشخیص هستند شروع‌شده و تا لکه‌های قهوه‌ای‌رنگ و ناهموار شدن مینای دندان ادامه دارد که این لکه‌ها به‌سختی تمیز می‌شوند. دندان‌هایی که تحت تأثیر فلوروسیس قرار نگرفته‌اند صاف و شفاف هستند. همچنین این دندان‌ها باید سفید بی‌رنگ باشند. اگر در دندان‌های کودتان نقاط و یا خط‌های سفیدرنگی دیدید و یا متوجه شدی که یک یا تعدادی از دندان‌های او تغییر رنگ داده‌اند حتماً به دندان‌پزشک مراجعه فرمایید.

دندان‌پزشکان میزان و شدت فلوروسیس دندانی را بر طبق موارد زیر دسته‌بندی می‌کنند:

  • مشکوک: به وجود آمد تغییرات ناچیزی در مینای دندان که شامل نقاط کوچک و یا لکه‌های سفیدرنگ می‌شود.
  • خیلی ضعیف: به وجود آمد لکه‌های سفید مات بر روی کم‌تر از ۲۵ درصد از سطح دندان
  • ضعیف: لکه‌های مات سفیدرنگ شدیدتر شده اما همچنان کم‌تر از ۵۰ درصد از سطح دندان را دربرمی‌گیرند.
  • متوسط: لکه‌های مات صفید در بیشتر از ۵۰ درصد از سطح مینای دندان پراکنده می‌شوند.
  • شدید: این لکه‌ها تمام سطح مینای دندان را تحت تأثیر قرار می‌دهند. همچنین ممکن است در سطح دندان حفره‌هایی به وجود آورند. این حفره‌ها یا به یکدیگر متصل‌اند و یا از هم جدا می‌باشند.

تشخیص


دندان‌پزشک یا متخصص بهداشت دهان در خصوص میزان مصرف فلوراید کودکتان از شما سوا لاتی می‌پرسد. این کمک می‌کند تا متوجه شوند  که آیا تغییر رنک دندان‌ها به دلیل فلوروسیس است یا نه. همچنین در خصوص بیماری‌های و یا ناتوانی‌های سابق یا کنونی فرزندتان که ممکن است دندان‌هایش را تحت تأثیر قرار داده باشد سوا لاتی پرسیده می‌شود. دندان‌پزشک لثه‌ها و دندان‌های فرزندتان را معاینه می‌کند و برای اطمینان از این‌که دندان‌ها کرم‌خوردگی و یا نقص دیگری ندارند از آن‌ها عکس رادیولوژی می‌گیرد.

بسیاری از بیماری‌های دیگر ممکن است شبیه فلوروسیس باشند. مشکلات و بیماری‌های مرتبط با جمجمه و یا استخوان‌های صورت می‌توانند مینا و یا عاج دندان را تحت تأثیر قرار دهند. همچنین تب بالا و یا آسیب‌دیدگی مانند زمین خوردنی که باعث آسیب دندان شود در نوزادان و کودکان خورد سال باعث تغییر رنگ دندان می‌شود. کودکان خردسال می‌توانند در زمان دندان‌های شیری دچار کرم‌خوردگی دندان شوند بنابراین هرگونه تغییر رنگ دندان باید توسط دندان‌پزشک بررسی شود.

درمان


در بسیاری از موارد فلوروسیس بسیار ضعیف است و به درمان احتیاجی ندارد و یا فقط دندان عقبی را که دیده نمی‌شوند تحت تأثیر قرار می‌دهد. ظاهر دندان‌هایی که توسط فلوروسیس شدید و یا متوسط تغییر پیداکرده‌اند می‌تواند به کمک روش‌های درمانی بسیاری درمان شود. در بیشتر این روش‌ها لکه‌ها پوشیده می‌شوند.

این روش‌ها شامل موارد زیر می‌شوند:

  • سفید کردن دندان‌ها: و دیگر روش‌هایی که باعث از بین رفتن لکه‌های سطحی می‌شوند. به خاطر داشته باشید که سفید کردن دندان‌ها در ابتدا باعث می‌شود لکه‌ها شدیدتر شوند.
  • باندینگ دندان: در این روش رزین محکمی به شکل روکش بر روی دندان قرار می‌گیرد و به مینا می‌چسبد.
  • روکش دندان و لامنیت: روکش‌های سفارشی هستند که به روی سطح جلویی دندان قرار می‌گیرند تا ظاهر آن‌ها را بهبود ببخشند. از این روش‌ها برای درمان فلوروسیس شدید استفاده می‌شود.
  • پوشش‌های کلسیم فسفات: این روش گاهی به همراه روش‌های دیگری چون میکرو ابریژن برای کاهش میزان تغییر رنگ دندان استفاده می‌شوند.

پیشگیری


نکته‌های زیر برای کاهش خطر فلوروسیس دندانی بسیار مهم هستند:

  • والدین باید تا سن ۷ سالگی بر مسواک زدن کودک خود نظارت داشته باشند.
  • تا سن هفت‌سالگی باید میزان مناسبی از خمیردندان توسط کودک مصرف شود
  • برای مسواک زدن از مقدار کمی (اندازه یک نخود) خمیردندان استفاده شود.
  • مطمئن شوید که کودک هنگام مسواک زدن خمیردندان را قورت نمی‌دهد.
  • خمیردندان، دهان‌شویه‌ها و دیگر محصولات فلورایدی را دور از دسترس کودکان قرار دهید.
  • کودکان زیر ۶ سال نباید از دهان‌شویه‌های فلورایدی استفاده کنند
  • محصولات حاوی فلوراید باید به میزان تجویزشده توسط دندان‌پزشک به کودک داده شود.
  • اگر آب به میزان کافی فلوراید داشته باشد کودکان به دیگر محصولات احتیاجی ندارند.

میزان کمی از فلوراید باعث محافظت از دندان‌ها می‌شود اما استفاده بیش‌ازاندازه از آن در دوران کودکی اثرات مضری دارد که اگرچه درمان می‌شوند اما بهتر است از آن‌ها دوری شود.