پوسیدگی دندان: جلوگیری و درمان دندان خراب

پوسیدگی یا کرم‌خوردگی دندان یک عفونت باکتریایی است که باعث خراب شدن دندان‌ها می‌شود. باکتری‌ها از شیرینی‌ها و باقیمانده غذاها لای دندان، روی لثه و شیارهای دهانی (فضای بین دندان و لثه اطراف آن) تغذیه کرده و اسید، آنزیم و سم تولید می‌کنند. این اسیدها دندان‌ها را از بین می‌برند.

برخی پوسیدگی‌ها باعث ایجاد حفره در دندان شده که دردناک بوده و نمی‌توان کاری برای آن کرد.درمان پوسیدگی دندان سطحی و کوچک به وسیله پر کردن دندان انجام می شود. پوسیدگی‌ها و حفره‌های بزرگ که آسیب زیادی به دندان وارد کرده‌اند ممکن است نیاز به انله یا روکش داشته باشند. اگر حفره‌ها در عمق دندان نفوذ کرده باشند و به پالپ دندان آسیب رسانده باشند باید عمل‌های دندانپزشکی مانند عصب‌کشی یا کشیدن دندان روی دندان آسیب‌دیده انجام شوند.

شما باید بدانید که اگر دندان‌های خراب را تحت درمان قرار ندهید، ممکن است دچار درد، افتادن یا عفونی شدن دندان شوید. بهترین راه برای مراقبت از دندان‌ها این است که هر شش ماه یک مرتبه برای جرم‌گیری و معاینه دندان‌ها به دندانپزشک مراجعه کنید. در خلال معاینه در کلینیک دندانپزشکی دکتر مرادخانی، دندانپزشکان ما دهان شما را برای مشاهده هر گونه علائم پوسیدگی در دندان‌ها مورد معاینه قرار می‌دهند. اگر علامتی مبنی بر پوسیدگی دندان وجود داشت، آنها به سرعت این عارضه را درمان کرده تا از پوسیدگی و آسیب‌دیدگی بیشتر به دندان‌ها جلوگیری شود. برای رزرو نوبت و ملاقات با دندانپزشکان ما، با ما تماس حاصل فرمایید.

انواع


سه نوع پوسیدگی دندانی وجود دارد که عبارتند از:

  • خرابی با سطح صاف (در گوشه‌های دندان دیده می‌شوند)
  • حفره‌های سوراخ شده (در سطوح ناهموار بالای دندان دیده می‌شوند)
  • پوسیدگی‌های ریشه‌ای (این نوع پوسیدگی در ریشه دندان و در زیر خط لثه ایجاد می‌شود)

علائم پوسیدگی دندان


در وهله اول، بیشتر افراد از کرم‌خوردگی دندان‌های خود آگاه نیستند. اولین نشانه‌های پوسیدگی دندان به شکل نقاط گچی سفید در سطح دندان ظاهر شده و نشان‌دهنده دمیلینه شدن (از دست دادن مواد معدنی و تخریب سطح دندان) مینای دندان است. در ابتدا این فرایند برگشت‌پذیر است اما وقتی که پوسیدگی، مینای دندان را تحت تأثیر قرار داد نمی‌توان آن را متوقف کرد.

  • علائم قابل ‌رؤیت: با تخریب تدریجی مینا و عاج دندان، پوسیدگی‌های دندان نمایان می‌شوند. با از بین رفتن مینا، پوسیدگی به رنگ قهوه‌ای خود را نشان می‌دهد.
  • درد: پس از پوسیدگی مینای دندان ممکن است توبول‌های عاجی که به عصب دندان وصل شده‌اند باعث دندان درد می‌شوند. گرما، سرما یا مواد غذایی و نوشیدنی‌های شیرین ممکن است باعث افزایش درد شوند.
  • بوی بد دهان
  • احساس طعم بد در دهان

در موارد حاد و شدید ممکن است عفونت به دهان، گردن، سینوس‌ها و نقاط دیگر گسترش یابد و باعث ایجاد مشکلات و عوارضی شود که نیاز به درمان‌های اورژانسی و فوری دارند. در بلند مدت، عفونت‌های باکتریایی در تمام بدن گسترش یافته و مطالعات نشان می‌دهد که این باکتری‌ها باعث ایجاد بسیاری از بیماری‌ها می‌شوند.

علل


مصرف زیاد کربوهیدرات و رژیم غذایی شیرین

رژیم‌های غذایی امروزی باعث پوسیدگی دندان‌ها و ابتلا به بسیاری از بیماری‌ها می‌شود.

عدم رعایت بهداشت دهان و دندان

در صورتی که دندان‌های خود را به طور صحیح و مرتب مسواک نزنید و از نخ دندان استفاده نکنید احتمال پوسیدگی دندان‌ها افزایش می‌یابد.

نوشیدنی‌ها و غذاهای اسیدی

نوشابه‌ها، نوشیدنی‌ها، نوشیدنی‌های بدون الکل، نوشیدنی‌های انرژی‌زا، سرکه و آبمیوه‌های مصنوعی نمونه‌هایی از نوشیدنی‌های اسیدی هستند. اسید فیتیک موجود در حبوبات نیز آسیب زیادی به دندان‌ها وارد می‌کنند. احتمال پوسیدگی دندان‌های افرادی که از رژیم‌های پر از حبوبات و غله به خصوص حبوبات تصفیه‌شده مانند آرد و غذاهای درست‌شده با آرد استفاده می‌کنند بیشتر از سایرین است.

کم بودن میزان بزاق دهان

نوشیدن کم آب، آسیب‌دیدگی غدد بزاق، ابتلا به دیابت، مصرفی برخی داروها (بسیاری از داروهای حاوی آنتی‌هیستامین و داروهای ضدافسردگی)، داروهای مخدر (متیل آمفتامین، شاهدانه و تنباکو) ممکن است باعث خشک شدن دهان و کاهش ترشح بزاق شوند.

کمبود کلسیم

کمبود کلسیم ممکن است باعث کاهش بزاق شود. کمبود آلکالین نمک معدنی در رژیم غذایی باعث کمبود مواد معدنی در بزاق می‌شود. در این موارد شما باید در رژیم غذایی خود از مواد غذایی حاوی آلکالین استفاده کنید و سبک زندگی خود را برای دریافت و ایجاد آلکالین تغییر دهید.

درمان پوسیدگی دندان


 پر کردن دندان

دندانپزشک به وسیله دریل دندانپزشکی قسمت‌های زیادی از دندان پوسیده را برمی‌دارد. زمانی که دندان خراب از پوسیدگی پاک شد، قسمت خالی دندان با مواد پرکننده ‌ترمیم می‌شود بنابراین عملکرد دندان مانند یک دندان سالم می‌شود. مواد ترمیمی شامل آمالگام دندانی، رزین‌های کامپوزیتی، پرسلن و طلا می‌شود. استفاده از مواد پرکننده‌ای که از آمالگام دندانی تهیه می‌شوند توصیه نمی‌شود زیرا این مواد سمی بوده و ممکن است در آینده سلامت فرد را به خطر بیندازد. امروزه استفاده از مواد کامپوزیتی برای پر کردن دندان‌ها متداول است. مواد پرکننده‌ای که از رزین‌های کامپوزیتی و پرسلین ساخته می‌شوند همرنگ دندان هستند بنابراین دندان‌های پرشده در دهان قابل تشخیص نیستند.

روکش دندان

زمانی که پوسیدگی و خرابی دندان بسیار گسترده شده باشد ممکن است به اندازه کافی از دندان باقی نمانده باشد که بتوان آن را پر کرد. در این موارد از روکش‌های دندانی استفاده می‌شود. دندان به طور کامل برداشته شده و فقط ریشه آن در دهان باقی می‌ماند و یک روکش متناسب با آن ساخته شده و روی ریشه باقی‌مانده چسبانده می‌شود. روکش‌ها معمولاً آر پرسلن، پرسلین ذوب‌شده روی فلز یا آلیاژهای طلا ساخته می‌شوند.

 عصب‌کشی

زمانی که پالپ دندان در اثر ابتلا به عفونت یا ضربه از بین رفته باشد باید دندان عصب‌ کشی شود. پالپ دندان (شامل عصب و بافت‌های عروقی) همراه با قسمت‌های پوسیده دندان برداشته می‌شوند. دندان با مواد لاستیکی بی‌اثر که باکتری‌ها نمی‌توانند در آن نفوذ کنند پر می‌شود و با مواد پرکننده یا روکش پوشانده می‌شود. پس از عصب ‌کشی دندان زنده نیست یا به عبارت دیگر دندان مرده و هیچ گونه بافت زنده‌ای ندارد. این دندان به مرور زمان شکننده شده و احتمال شکسته شدن آن افزایش می‌یابد. دندان عصب‌کشی شده غالباً در نهایت به یک روکش محافظ برای استحکام بیشتر نیاز دارد.

کشیدن دندان

زمانی که به هیچ عنوان نتوان دندان خراب و پوسیده را ترمیم کرد، دندان را می‌کشند. در دندانه‌های پوسیده، پوسیدگی به ریشه دندان گسترش یافته و مواد جامد و سالم باقی‌مانده از دندان برای روکش کردن یا چسباندن دندان کافی نیست. غالباً ترجیح داده می‌شود که دندان به طور صحیحی کشیده شود به جای این که کانال یا بریج آن آسیب ببیند. با کشیدن دندان احتمال تجمع باکتری در دندان مرده در سال‌های آینده کاهش می‌یابد. عفونت ناشی از دندان عصب‌کشی شده باعث عفونت لثه می‌شود. پوسیدگی دندان‌ها و استخوان‌ها رابطه قوی با بسیاری از بیماری‌های دیگر دارد. کشیدن دندان همچنین برای افرادی که تمایل ندارند تحت درمان‌های ترمیمی دندانپزشکی قرار گیرند مناسب است.

پیشگیری


بهترین روش برای پیشگیری از پوسیدگی و خرابی دندان مراقبت صحیح از آنها است. بهترین روش‌های پیشگیری از منزل شروع می‌شوند اما چک‌آپ مرتب و منظم توسط دندانپزشک نیز از اهمیت زیادی برخوردار است. با رعایت نکات زیر برای رعایت بهداشت دهان و دندان می‌توانید از پوسیدگی دندان‌ها پیشگیری کنید:

  • استفاده از خمیردندان‌های حاوی فلوراید: فلوراید می‌تواند روند پوسیدگی دندان‌ها را توقف کرده و روند پوسیدگی را معکوس کند به همین دلیل فلوراید یک سلاح مؤثر در برابر پوسیدگی دندان‌ها است.
  • حداقل دو مرتبه در روز دندان‌های خود را مسواک کنید؛ یک مرتبه در هنگام صبح و یک مرتبه هم شب قبل از خوابیدن. اگر می‌توانید پس از هر وعده غذایی دندان‌های خود را مسواک کنید.
  • هر روز بین دندان‌ها خود را با نخ دندان تمیز کنید تا ذرات باقی‌مانده غذا از لابه‌لای دندان بیرون آمده و از تجمع پلاک لای دندان‌ها جلوگیری شود.
  • به طور مرتب و منظم به دندانپزشک مراجعه کنید.
  • از دندانپزشک خود بخواهید که در صورت امکان از سیلانت دندانی استفاده کند. سیلانت دندانی یک ماده پلاستیکی است که روی سطح دندان و معمولاً روی دندان‌های عقبی قرار داده می‌شود. این مواد حفره‌ها و ناهمواری‌های دندان‌ها را پر کرده و از پوسیدگی دندان‌ها پیشگیری می‌کند.
  • فلوراید درمانی با استفاده از وارنیش‌های فلوراید نیز می‌تواند علائم پوسیدگی‌های دندانی را معکوس کند.
  • از خوردن میان وعده‌های مکرر و مواد شیرین و غذاهایی که به دندان می‌چسبند اجتناب کنید. میان وعده‌ها می‌توانند منبع ثابتی برای پوسیدگی دندان‌ها ایجاد کنند. غذاهای شیرین و سرشار از کربوهیدرات‌ها و همچنین نوشیدنی‌ها نیز ممکن است به مینای دندان آسیب برسانند.
  • اگر شما از میان وعده‌های زیادی استفاده می‌کنید حتماً دهان خود را با نوشیدنی‌های غیر شیرینی بشورید تا ذرات باقیمانده غذا و باکتری‌های موجود در دهان شسته شوند.