کشیدن و ترمیم دندان شیری کودکان

دندان شیری به فرزند شما برای جویدن غذا کمک می کند. مهم تر اینکه، دندان شیری در ادامه پس از چند سال با دندان های دائمی جایگزین خواهد شد. با گذشت زمان و لقی دندان شیری، آن دندان می افتد. در صورت کشیدن دندان شیری کودکان زودتر از موعد آن، ممکن است دندان دائم هنوز برای جایگزینی با آن آماده نباشد و به این ترتیب با خالی ماندن فضا امکان کشیده شدن سایر دندان های کناری به سمت محل خالی وجود دارد در صورت نیاز به ترمیم دندان پزشکی برای از دست نرفتن فضای خالی می باشد. این موضوع می تواند باعث شود دندان دائمی به نحو صحیح رشد نکند.

کودکان معمولاً از چند روز قبل از بیرون زدن دندان از خط لثه دچار مقداری ناراحتی می‌شوند که البته شدت آن در میان تمام کودکان یکسان نیست. برخی نوزادان هنگام حرکت دندان در بافت‌های عمقی لثه بیشتر با علائم آزاردهنده مواجه می‌شوند. پروسه دندان در آوردن بچه مخصوصا دندان آسیا به دلیل شکل خاص آن از رویش بقیه دندان‌ها ناراحت کننده‌ها است.

هنگامی که یک دندان شیری لق است یا ترس آن وجود دارد که صورت افتادن دندان کودک آن را به همراه غذای خود فرو دهد، برای حفظ امنیت کودک بهتر است این دندان کشیده شود. شما می توانید دندان مورد نظر را خود بکشید. با این وجود اگر دندان در جای خود بسیار محکم بود، دندان پزشک می تواند درباره کشیدن دندان اضافی یا ترمیم  دندان با پر کردن دندان یا گذاشتن یک روکش بر روی آن تصمیم گیری کند. سعی نکنید دندان شیری کودکان که محکم در جای خود قرار گرفته را خود بکشید زیرا این کار می تواند باعث جدا شدن یک بخش از دندان یا ایجاد آبسه و یا دندان درد کودکان شود که در این صورت ممکن است باعث عفونی شدن دندان شود و کودک به درمان های بیشتر برای ترمیم دندان و رفع مشکل ایجاد شده نیاز خواهد داشت. دندان شیری را، حتی اگر پوسیدگی آن شدید باشد و بر دو یا چند سطح اثر گذاشته باشد، گاهی اوقات می‌توان با روکش کردن حفظ کرد. بنا به دلایل مختلف به ویژه از نظر زیبایی‌ بهتر است روکش همرنگ دندان انتخاب شود. روکش از دندان‌های جلویی ترک‌خورده یا لب‌پریده، عصب‌کشی شده، دارای نشانه‌های پوسیدگی یا بد‌رنگ محافظت می‌کند و به حفظ زیبایی دندان‌ها کمک می‌کند. چنانچه پوسیدگی در سطوح متعدد دندان پخش شده باشد یا به مغز دندان رسیده باشد، عصب‌کشی دندان شیری انجام می‌شود؛ در این صورت دندان ضعیف‌تر می‌شود و احتمال ترک خوردن یا شکستگی آن افزایش می‌یابد. در چنین شرایطی است که باید با روکش دندان کودکان از دندان محافظت کرد.

آسیب دیدن دندان

هنگامی که یک دندان به خاطر آسیب یا عفونت ناشی از پوسیده شدن یا جراحت (ناشی از ضربه یا برخورد) دچار مشکل شود، دندان پزشک حرفه ای می تواند مشاوره لازم را برای بهترین درمان ممکن (ترمیم دندان یا کشیدن) برای دندان به شما ارائه کند. اگر آسیب وارد شده به دندان بسیار زیاد باشد، بهترین انتخاب برای شما کشیدن دندان است.

علائم

از جمله علائم وارد شدن آسیب به دندان شیری می توان موارد زیر را ذکر کرد:

  • خون ریزی و درد از علائم اصلی ایجاد آسیب هستند.
  • تاج دندان ممکن است دچار بریدگی یا شکستگی شود یا کاملاً جدا گردد.
  • درد بیمار در این حالت بستگی به مقدار آسیب وارد شده به بیمار دارد.
  • اگر دندان دچار آبسه و عفونی شود، درد ممکن است شدت پیدا کند.
  • گاز گرفتن و جویدن در این حالت معمولاً دردناک است.
  • معمولا لق شدن دندان شیری به خاطر آسیب و عدم امکان تثبیت دندان در محل می تواند نشان دهنده نیاز به کشیدن دندان باشد. در این حالت مشاهده وضعیت دندان در طول چند هفته می تواند امکان ترمیم دندان کودکان و نجات دادن آن را مشخص کند. اسپلینت کردن دندان توسط دندان پزشک می تواند به تثبیت دندان در محل کمک کند.
  • قهوه ای یا سیاه شدن دندان می تواند نشان دهنده مرگ اعصاب و رگ های خونی یک دندان باشد. این شرایط در نتیجه از بین رفتن سلول های خونی اتفاق می افتد و فرآیند آن مشاهده الگویی است که در آن پوست انسان دچار کبودی می شود.

روش و نحوه ترمیم

هنگامی که یک دندان دائمی قبل از سست شدن کافی دندان شیری جوانه زده و از لثه خارج شود، لازم است درباره این موضوع با یک دندان پزشک مشورت شود. دندانپزشک کودکان ممکن است تصمیم بگیرد که دندان را برای ایجاد فضای لازم جهت رشد دندان دائمی بکشد، یا ممکن است تصمیم بگیرد در صورتی که کشیدن دندان به تراکم دندان ها کمک نمی کند، آن را به حال خود رها کند. اگر دندان شیری در جای خود محکم باشد، شکسته شود یا آسیب ببیند، اجازه دهید که دندانپزشک در صورت نیاز اقدام به درمان یا کشیدن دندان کند. اگر دندان شیری عفونی شده یا آبسه دارد یا اگر کودک با مشکلات خاص در ناحیه لثه ها مواجه شده است، شما باید با دندان پزشک درباره مشکل ایجاد شده صحبت کنید. در موارد آسیب دیدگی دندان، دندان پزشک حرفه ای می تواند از عکس برداری رادیولوژی برای ارزیابی وضعیت دندان شکسته یا آسیب دیده و استخوان اطراف آن و نیز وجود دندان دائمی در زیر دندان شیری را به منظور ترمیم دندان دائمی، استفاده کند. برای طی مراحل کشیدن دندان لازم است دندان و بافت اطراف آن با تزریق مواد مخصوص بی حس شود. هنگامی که ناحیه مورد نظر بی حس شد، امکان لق کردن دندان با جابجایی و ایجاد فشار وجود دارد. سپس دندان لق شده از دهان خارج می شود. در ادامه پس از کشیدن دندان از کودک خواسته می شود یک تکه گاز استریل را برای کمک به قطع خون ریزی به آرامی گاز بگیرد.

عوارض

  • درد: درد خفیف و موقت ممکن است با از بین رفتن تاثیر داروی بی حسی احساس شود. برای مدیریت این درد می توان از مسکن های درد موجود در داروخانه ها همچون پانادول استفاده کرد.
  • خون ریزی: در صورتی که لخته خونی ایجاد شده در حفره دندان شیری کشیده شده دستکاری شود، امکان مشاهده مقداری خون ریزی وجود خواهد داشت. با وارد کردن فشار روی این حفره از طریق گاز گرفتن یک تکه گاز استریل به مدت ۱۰ دقیقه این خونریزی می بایست متوقف شود.
  • از بین رفتن فضای لازم برای دندان دائمی: اگر یک دندان شیری زودتر از موعد بیفتد، دندان دائمی ممکن است آماده برای جایگزینی با دندان شیری و پر کردن فضای آن نباشد. به این ترتیب ممکن است فضای ایجاد شده برای دندان دائمی با حرکت سایر دندان ها به سمت فضای خالی از بین برود. البته این عارضه در مورد ترمیم دندان شیری صدق نمی کند.
  • مرگ دندان: مرگ دندان دائمی در نتیجه کشیدن دندان شیری در مواقع بسیار نادر اتفاق می افتد.
  • عوارض داروی بی حسی: کشیدن دندان لق شده نیازمند استفاده از داروی بی حسی موضعی است. هنگام استفاده از این دارو ممکن است عوارض زیر مشاهده شود:
  1. آسیب به لب ها و گونه ها: همواره احتمال دارد بیمار با ناحیه بی حس شده بدون احساس کردن درد گاز بگیرد. به همین خاطر لازم است وضعیت کودکان تا زمان از بین رفتن داروی بی حسی تحت نظارت دقیق باشد. این مورد در بی حسی برای ترمیم دندان نیز ممکن است به وجود آید.
  2. بی تاثیر بودن داروی بی حسی: در هنگام مشاهده این مشکل ممکن است نیاز به تزریق بیشتر مواد بی حسی یا استفاده از یک روش دیگر برای بی حس کردن دندان شیری و ناحیه اطراف آن باشد.
  3. کبودی: اگر کودک شما داروی خاص برای رقیق کردن خون مصرف می کنید، احتمال دارد به خاطر تاثیرگذاری مصرف این داروها بر لخته شدن خون پس از کشیدن دندان شیری دچار کبودی شود. در این حالت لازم است از بسته سرد بر روی ناحیه مورد نظر برای کمک به حداقل شدن کبودی ایجاد شده استفاده شود.
  4. وارد شدن آسیب به عصب: اگر در جریان کشیدن دندان شیری به عصب آسیب وارد شود، این آسیب معمولاً موقت است و پس از یک دوره چند هفته تا چند ماه بهبود پیدا می کند. این آسیب می تواند باعث ضعیف شدن و یا بی حسی دهان، لب ها، زبان یا صورت با توجه به کارکرد عصب شود. ایجاد آسیب دائمی برای عصب در مواقع نادر اتفاق می افتد.
  5. عفونت در محل تزریق: این مشکل یک مسئله غیر معمول است و امکان درمان آن و ترمیم دندان در این حالت با مصرف آنتی بیوتیک ها وجود دارد.
  6. آلرژی به مواد بی حسی موضعی: این مسئله یک عارضه نادر است و بلافاصله پس از آن باید مراقبت های پزشکی برای فرد صورت گیرد.

مراقبت

Pull-Loose-Tooth-300x194

ممکن است دندان کودک شما نیاز به کشیدن یا ترمیم دندان داشته باشد، در این صورت پس از کشیدن دندان شیری نیاز به نظارت فوری افراد بزرگسال بر وضعیت کودک وجود دارد. در این رابطه لازم است به نکات زیر توجه شود:

  • پس از کشیدن دندان شیری، لب ها، گونه و یا زبان کودک برای ۳۰ دقیقه تا دو ساعت بی حس است. لطفاً وضعیت کودک خود را تحت نظارت داشته و مطمئن شوید تا زمان بر طرف شدن تاثیر داروی بی حسی کودک از سمت دندان کشیده شده برای جویدن غذا استفاده نکند.
  • برای ۲۴ ساعت از رژیم غذای نرم برای کودک خود استفاده کنید و سعی کنید کودک غذاهای سفت و خشک مصرف نکند.
  • فعالیت های کودک خود را برای باقیمانده روز تحت نظارت داشته باشید و جلوی فعالیت زیاد کودک را در صورت امکان بگیرید.
  • از کودک بخواهید گاز استریل را برای ۳۰ دقیقه در دهان نگه داشته و به آرامی گاز بگیرد.
  • مشاهده لکه خون بر روی بالشت در شب پس از کشیدن دندان شیری غیر عادی نیست. گاهی اوقات مالیدن صورت به بالشت و جاری شدن ترکیب بزاق دهان و خون ممکن است باعث ایجاد این لکه شده باشد. به همین خاطر مقدار کم لکه های خونی در این هنگام مسئله ای عادی محسوب می شود.
  • در صورتی که خون ریزی در طول روز پس از کشیدن دندان شیری ادامه داشت، با دندان پزشک تماس بگیرید.
  • برای جلوگیری از ایجاد آسیب به دهان، کودکان نباید لب، گونه یا زبان خود را در ناحیه بی حسی مکیده یا گاز بگیرند.
  • برای جلوگیری از خونریزی در حفره دندان کشیده شده، باید از فعالیت زیاد در روز کشیدن دندان خودداری شود (برای مثال دویدن، پریدن، شنا کردن و موارد مانند آن را در روز کشیدن دندان محدود نمایید).
  • کودک به منظور اجتناب از ایجاد آسیب یا عفونت احتمالی در دهان خود نباید انگشتان، مداد یا سایر اجسام سخت را در دهان قرار دهد.
  • از خوردن غذاهای سفت یا خشک همچون چیپس سیب زمینی یا تخمه برای چند روز پس از کشیدن دندان بدون درد اجتناب کنید. این غذاها ممکن است در حفره ایجاد شده به خاطر کشیدن دندان گیر افتاده و باعث ایجاد آسیب و عفونت شوند.

در مورد ترمیم دندان رعایت تمامی نکات بالا لازم نیست.

نکات مهم

درباره کشیدن دندان شیری همواره به نکات زیر توجه داشته باشید:

  • کشیدن دندان شیری به خصوص دندان های عقب دهان این امکان را برای دندان های مجاور فراهم می کند که به سمت فضای خالی ایجاد شده حرکت کنند.
  • باریک شدن این فضا می تواند بر در آمدن عادی دندان های دائمی و جایگزینی آنها با دندان شیری تاثیر خاص داشته باشد بطور مثال باعث کج شدن دندان شود، که در این صورت نیاز به ترمیم دندان با ارتودنسی ممکن است وجود داشته باشد.
  • حرکت دندان های مجاور به سمت فضای خالی می تواند در نتیجه ازدحام و تراکم دندان های دائمی ایجاد شود که در ادامه احتمالاً نیاز به اصلاح وضعیت قرارگیری کج دندان ها با روش های ارتودنسی دندان در کلینیک ارتودنسی وجود دارد.
  • برای پیشگیری از این مشکل دندانپزشک می تواند از یک نگهدارنده مخصوص برای حفظ فضای خالی ایجاد شده و جلوگیری از حرکت دندان ها به سمت فضای خالی دندان شیری کشیده شده استفاده کند.
  • همواره با دندان پزشک یا متخصص ارتودنسی کودک خود درباره  ترمیم دندان شیری آسیب دیده کودک و ترمیم دندان صحبت کنید و این دندان ها را درمان نشده به حال خود رها نکنید.

اغلب هزینه پر کردن دندان و ترمیم و کشیدن دندان شیری بستگی به محل قرار گیری دندان و نوع آسیب وارده به آن دارد. در صورت مشاهده هر گونه شکستگی، پوشیده شدن، آبسه و عفونت در دندان کودک به منظور کشیدن یا طی مراحل پر کردن دندان و ترمیم دندان باید به دندان پزشک اطفال مراجعه کنید. در صورت نیاز به کشیدن دندان، دندانپزشکی کودکان توصیه هایی را برای مراقبت و جلوگیری از بروز مشکل در درآمدن دندان دائمی به شما می کند. در صورتی که کودک دندان شیری لق دارد اقدام به درآوردن آن توسط خود نکنید زیرا ممکن است قسمت های از دندان در دهان کودک باقی بماند و باعث ایجاد آسیب شود. برای انجام این کار نیز بهتر است به کلینیک دندانپزشکی اطفال مراجعه کنید. تعادل دندان های شیری کودک بطور معمول ۲۰ عدد می باشد.

عادت مکیدن انگشت شست توسط کودک یکی از نگرانی‌های عمده‌ی والدین می‌باشد. بعد از امتحان کردن هر روشی در خانه از جمله استفاده از مواد بدمزه روی انگشت و روش تشویقی و سیستم پاداش، اغلب به والدین توصیه می‌شود که از پلاک‌های عادت‌شکن در دهان کودک خود استفاده کنند. این عادت‌شکن‌ها به صورت پیچ در پیچ می‌باشند. این وسایل به این دلیل پیشنهاد می‌شوند که متخصصین دندان از اثرات مضر مکیدن طولانی مدت انگشتان بر رشد دهان و نحوه‌ی‌ حرف زدن آگاهی دارند.